Köşe Yazısı
GÜZEL BİR HABERLE BAŞLIYALIM
YAŞAR EYİCE
07 Nov 2026
10 dk okuma
177
*- UMUTLA BEKLİYORUM İnanmak istediğim bir haberi sizinle paylaşmak istiyorum. Fotoğrafını da göndermişler, değerli akademisyenimizin. Neden ‘inanmak’ istediğimi söyleyeyim; Bu haber milyonları ilgilendiriyor.
Bu kadar büyük paralarla çalışmalar yapan uluslararası firma ve
labaratuarlar var.
Ve de böyle bir haber benden önce devletin önemli kurumlarına,
bakanlıklarına ve daha üst makamlara ulaşır.
Çünkü bugüne kadar hastalarımızı umutlandıran bu tür çok haberin
çıktığını ve sonunda fos olduklarını da gördük, yaşadık.
Yaşı müsait olanlar hatırlar.
Bir zamanlar Marmaris’te bir doktor, zakkumdan kanser ilacını
bulduğunu açıklamıştı.
O zaman devlet televizyonu TRT bütün dünyayı atlatmak için ‘Büyük
Buluş’ olarak haberi yayınlamıştı.
Sonra fos çıktı ve mafyanın da eline düşen doktor Amerika’ya kaçar
gibi gitti milyarder olarak.
Ben de gidip görmüştüm evinin , bürosunun önündeki kuyrukları.
İyi değil, çok para ödeyen şişeler içindeki sıvıları, hastalarını
iyileştirmek için alıyorlardı.
Neyse ben haberi, ‘inanmak istiyorum’ diyerek paylaşayım:^
“Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenay Hamarat Şanlıer,
yendiği son evre kanser sonrası diğer hastaların tedavi acılarını yok
edecek devrimsel bir sistem geliştirdi.
Tümörler 15 Günde Yok Oldu
TÜBİTAK desteğiyle geliştirilen "Ultrases Duyarlı Manyetik Hedefli
Nano İlaç Taşıyıcı Sistem" sayesinde, ilaçlar manyetik hedeflemeyle
doğrudan kanserli dokuya gönderiliyor.
Ultrases dalgalarıyla bölgede etkin hale getirilen ilaçlar, deney
farelerindeki akciğer tümörlerini 5 ile 15 gün içinde tamamen yok
etti.
Patent aşamasında olan Prof. Dr. Şenay Şanlıer ve ekibini yürekten
tebrik ediyoruz…”
*- GAZİLERİN HATIRASI ÖDEMİŞ’TE YAŞATILACAK
İzmir Büyükşehir Belediyesi, Ödemiş’teki bir parkı Kıbrıs ve Kore
muharip gazilerinin anısını yaşatacak şekilde yeniden düzenledi.
Parkın açılışını, ilçede yaşayan tek Kore gazisi 97 yaşındaki Nuri
Yalçın ile birlikte yapan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil
Tugay, gazileri “yaşayan anıtlar” şeklinde selamladı.
Tugay, parkın kahramanlara duyulan sonsuz minnetin simgesi olduğunu söyledi.
1045 metrekarelik alanda yapılan düzenlemelerin ardından Kıbrıs ve
Kore Muharip Gazileri Parkı adını alan park törenle açıldı.
Türkiye’de Kıbrıs ve Kore gazilerinin adının birlikte yaşatıldığı ilk
park olma özelliği taşıyan alanda, 5 Şehitler ve Gaziler Abidesi ile
Türk, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Güney Kore bayrakları yer aldı.
Açılışa Başkan Tugay’ın yanı sıra Ödemiş Kaymakamı Hakan Yavuz
Erdoğan, AK Parti İzmir İl Başkanı Bilal Saygılı, Ödemiş Belediye
Başkanı Mustafa Turan, askeri ve mülki erkan, gazi ve şehit
derneklerinin temsilcileri ile çok sayıda Ödemişli katıldı. Ödemiş’in
97 yıllık çınarı Kore Gazisi Mehmet Nuri Yalçın da açılışta yer aldı.
Başkan Tugay, marşlar söyleyerek parka gelen Yalçın’ı ellerini öperek
selamladı ve sohbet etti.
Parkta, Kore Savaşı’nda şehit olan 40 Ödemişli ile görev yapan 527
gazinin ve Kıbrıs Savaşı’nda şehit olan 4 Ödemişli’nin isimleri de
yaşatılıyor.
*- KLASİK EFSANELER
Fuar İzmir’de 2. kez kapılarını açan MOTTA Auto Show Fuarı, üçüncü
gününde de binlerce otomotiv ve mobilite tutkununu ağırlamaya devam
ediyor.
40’a yakın firmanın ve 100’e yakın markanın gövde gösterisi yaptığı
organizasyonda, hafta sonuna yaklaşırken fuar heyecanı giderek
artıyor.
Ziyaretçilerin en yeni modellere, elektrikli araç teknolojilerine ve
fuara özel fırsatlara olan
Fuarın üçüncü gününde en çok dikkat çeken alanlardan biri, İzmir
Klasik Otomobil Derneği (İZKOD) tarafından organize edilen klasik
otomobiller standı oldu.
Otomotiv tarihinin unutulmaz modellerinin özenle sergilendiği bu özel
alan, fuar alanında adeta nostalji rüzgarları estirerek ziyaretçilerin
yoğun ilgisiyle karşılaştı. Ziyaretçiler, geçmişin zarafetini ve
mekanik estetiğini günümüze taşıyan klasik araçları yakından
incelerken, bol bol hatıra fotoğrafı çektirmeyi de ihmal etmedi.
Motosiklet ve Aksesuar Stantları Odak Noktası Oldu
Binek ve ticari araçların yanı sıra, motosiklet ve motosiklet
aksesuarları stantları da fuarın en hareketli noktaları arasında
yerini aldı.
İki teker tutkunları, yüksek performanslı yeni modellerden şehir içi
ulaşıma yönelik pratik seçeneklere kadar geniş bir yelpazeyi test etme
ve uzman ekiplerden doğrudan bilgi alma şansı yakaladı.
Sadece araçların değil; kask, koruyucu mont, eldiven ve donanım
teknolojilerinin yer aldığı motosiklet aksesuarları stantları da
ziyaretçilerin akınına uğradı.
Katılımcı markaların fuara özel fiyatları, takas destekleri ve
avantajlı finansman seçenekleri sunmaya devam ettiği MOTTA Auto Show,
araç sahibi olmak veya aracını yenilemek isteyenler için cazip bir
alışveriş merkezi olma özelliğini sürdürüyor.
Geleceğin ulaşım teknolojilerini, klasik otomobillerin mirasını ve
motosiklet dünyasının yeniliklerini bir arada görmek isteyen tüm
ziyaretçiler Pazar akşamına kadar yılın en kapsamlı otomotiv
buluşmasını ziyaret edebilecek.
*- FARKLI BİR BAKIŞ AÇISI
“İnsanları nasıl okursunuz?” sorusuna Hamza Hayal şöyle cevap veriyor;
Saygısını: Kendisine fayda sağlamayacak insanlara (garson, temizlikçi,
stajyer) nasıl davrandığından.
Dürüstlüğünü: Küçük, kimsenin fark etmeyeceği konularda sözünü tutup
tutmadığından.
Güvenilirliğini: Söylediği ile yaptığı arasındaki uyumdan, bir kez
değil defalarca.
Olgunluğunu: Tartışırken dinleyip dinlemediğinden, haksız çıktığında
nasıl tepki verdiğinden.
Özgüvenini: “Bilmiyorum” ya da “yanılmışım” diyebilmesinden.
Merakını ve zekâsını: Sorduğu soruların kalitesinden ve karşısındakini
gerçekten dinlemesinden.
Sadakatini: Ortamda olmayan birinden nasıl bahsettiğinden. Arkandan
konuşuyorsa, başkalarının yanında senden de konuşur.
Başarıya ve başarısızlığa yaklaşımını: Başkasının başarısına sevinip
sevinmediğinden, hata olduğunda sorumluluk alıp almadığından.
Önceliklerini: Parasını, zamanını ve dikkatini nereye ayırdığından.
Stres altındaki halini: Baskı, yorgunluk ya da kayıp anında nasıl
davrandığından. Karakter en çok orada görünür.
Buda farklı bir bakış açısı.
*- KENDİNE GÖRE RAPOR
Bir raporda "kadınlar ile erkekler arasındaki ücret farkı %15"
cümlesini okuyan çoğu kişi aynı şeyi anlıyor:
Aynı işi yapan bir kadın, bir erkekten %15 daha az kazanıyor.
Oysa en sık başvurulan bu ölçü bunu söylemiyor.
Bu sayıda ham (düzeltilmemiş) ücret farkının nasıl hesaplandığını,
neleri kapsadığını ve neleri bilerek düzeltmediğini Avrupa İstatistik
Ofisi Eurostat'ın tanımından okuyoruz. Ardından Claudia Goldin'in
tarihî bulgularından yola çıkarak, ham fark ile ayrımcılık ölçüsünün
neden farklı yönlere gidebildiğine bakıyoruz.
Ham fark nasıl hesaplanıyor
Eurostat'ın tanımı net:
Ham ücret farkı, erkek ve kadın ücretlilerin ortalama brüt saatlik
kazancı arasındaki farkın, erkeklerin ortalama brüt saatlik kazancına
yüzdesi.
Basit bir örnekle (sayılar varsayımsal): erkeklerin ortalama saatlik
kazancı 20 birim, kadınlarınki 17 birim olsun.
Fark 3 birim; 3'ü 20'ye bölünce ham fark %15 çıkıyor.
Bu bir ortalamalar karşılaştırması.
Eurostat'ın tanımında geçen ortalama da aritmetik ortalama:
tüm kazançlar toplanıp kişi sayısına bölünüyor.
İki grubun içinde kimin hangi meslekte, hangi kıdemde, hangi sektörde
çalıştığı bu hesaba girmiyor.
Kadınların ağırlıkla düşük ücretli işlerde, erkeklerin ise yüksek
ücretli kademelerde toplandığı bir kurumda, herkes aynı işe tamamen
aynı ücreti alsa bile ham fark yüksek çıkabiliyor.
Tersi durumda, ham farkın çok düşük göründüğü bir kurumda da aynı iş
içinde farklar bulunabiliyor. Ham fark bu iki durumu birbirinden
ayırmıyor.
*- ANLAT GÜZEL OLUYOR
Üç bilinçli tercih;
AB'de ham fark 2006 referans yılından beri her yıl hesaplanıyor ve
Eurostat üç temel tercihi açıkça ortaya koyuyor.
Birincisi, fark düzeltilmemiş durumda.
Çalışanların bireysel özelliklerine göre ülkeler arasında bir düzeltme
yapılmıyor. Gerekçesi de açıkça belirtilmiş:
hangi düzeltme yönteminin kullanılacağına dair henüz ne bir uzlaşı ne
de bilimsel bir kanıt var.
İkincisi, saatlik kazanç kullanılıyor.
Aylık veya yıllık kazanç kullanılsaydı, kısmi zamanlı çalışmanın
ülkeler arasındaki farklı yaygınlığı sonucu doğrudan etkilerdi.
Saatlik kazanç ölçüsü bu farkı hesap dışında tutmayı amaçlıyor.
Üçüncüsü, kaynak uyumlu bir anket.
Ölçüm, AB genelinde aynı yöntemle yürütülen ve dört yılda bir
tekrarlanan Kazanç Yapısı Anketi'ne (SES) dayanıyor; ara yıllarda ise
ülkelerin kendi kaynaklarından yapılan tahminlerden yararlanılıyor.
*-KAPSAMDA KİM VAR, KİM YOK
Tanımın ayrıntıları, bu oranın kimi temsil ettiğini belirliyor:
1) Yalnız 10 ve daha fazla çalışanı olan işletmeler dahil ediliyor.
Küçük işletmelerdeki ücretler bu sayıda yer almıyor.
2) Tarım, balıkçılık, kamu yönetimi, hane halkları ve ülke dışı
kuruluşlar kapsam dışında tutuluyor.
3) Yaş ve çalışma saati için bir sınır bulunmuyor; kısmi zamanlı
çalışanlar hesaba katılıyor.
4) Ücretli fazla mesai kazanca dahil edilirken, düzensiz ödemeler
hariç tutuluyor.
Yani AB'nin ham fark verisi "bütün çalışan kadınlar ve erkekler" için
değil; yalnızca belirli büyüklükteki işletmelerin belirli
sektörlerindeki ücretliler için geçerli.
Ham fark ile ayrımcılık neden aynı şey değil
Ayrımcılığı ölçmek başka bir soru.
Nobel komitesinin Goldin açıklamasında ücret ayrımcılığı, verimlilik,
eğitim ve yaş gibi gözlenen farklarla açıklanamayan ücret farkı olarak
tanımlanıyor. Ham fark ise hiçbir şeyi açıklamaya çalışmıyor; yalnızca
iki ortalamayı karşılaştırıyor.
İkisinin farklı yönlere gidebildiğini Goldin'in tarihî verisi gösteriyor.
ABD imalat sanayisinde, 19. yüzyılın sonundan 1940'a kadar,
ayrımcılığa bağlanabilen fark %20'den %55'e çıktı. Aynı dönemde kadın
ile erkek arasındaki kazanç farkı ise azaldı.
Komiteye göre bunun temel bir nedeni, parça başı ücretten aylık ücrete
geçişti: yeni sistemde işverenler uzun ve kesintisiz kariyerleri
ödüllendirdi.
*- BAŞKA GÖRÜŞ
Goldin'in serisi başka bir noktayı daha gösteriyor:
kazanç farkı 1930 ile 1980 arasında, kadınların eğitimi artmasına ve
ücretli çalışan kadınların oranı iki katına çıkmasına rağmen, temelde
aynı kaldı.
Tek bir ham fark rakamının arkasında çoğu zaman birbirini sıfırlayan
farklı dinamikler bulunabiliyor.
Bir kurum kendi raporunda ne gösterebilir
Aşağıdaki adımlar yukarıdaki tanımdan çıkardığımız editoryal öneriler;
bir kurumun yasal raporlama yükümlülüğü yerine geçmez:
1) Ham farkı tanımıyla birlikte paylaşın: ortalama mı medyan mı,
saatlik mi aylık mı, hangi çalışanların dahil edildiği açıkça
görülsün.
2) Ham farkın yanında, aynı unvan ya da aynı iş grubu içindeki farkı
ayrıca gösterin. Çünkü bu iki veri farklı sorulara yanıt verir.
3) Kadınların ve erkeklerin hangi kademelerde yoğunlaştığını gösteren
çalışan dağılımını ekleyin. Ham farkın büyük bölümü doğrudan bu
dağılımdan kaynaklanabilir.
4) Fazla mesai ve düzensiz ödemeleri ayrı takip edin; Eurostat tanımı
bunlardan birini kapsarken diğerini dışarıda bırakıyor.
Bu sayının sonucu
Ham ücret farkı, iki grubun ortalama saatlik kazancı arasındaki
mesafeyi ölçer; aynı işe ödenen ücretteki farkı ya da ayrımcılığı tek
başına ölçmez.
Bu yüzden bir ücret farkı rakamı, tanımı ve kapsamı yanına
yazılmadıkça doğru anlaşılamaz.
*-
labaratuarlar var.
Ve de böyle bir haber benden önce devletin önemli kurumlarına,
bakanlıklarına ve daha üst makamlara ulaşır.
Çünkü bugüne kadar hastalarımızı umutlandıran bu tür çok haberin
çıktığını ve sonunda fos olduklarını da gördük, yaşadık.
Yaşı müsait olanlar hatırlar.
Bir zamanlar Marmaris’te bir doktor, zakkumdan kanser ilacını
bulduğunu açıklamıştı.
O zaman devlet televizyonu TRT bütün dünyayı atlatmak için ‘Büyük
Buluş’ olarak haberi yayınlamıştı.
Sonra fos çıktı ve mafyanın da eline düşen doktor Amerika’ya kaçar
gibi gitti milyarder olarak.
Ben de gidip görmüştüm evinin , bürosunun önündeki kuyrukları.
İyi değil, çok para ödeyen şişeler içindeki sıvıları, hastalarını
iyileştirmek için alıyorlardı.
Neyse ben haberi, ‘inanmak istiyorum’ diyerek paylaşayım:^
“Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenay Hamarat Şanlıer,
yendiği son evre kanser sonrası diğer hastaların tedavi acılarını yok
edecek devrimsel bir sistem geliştirdi.
Tümörler 15 Günde Yok Oldu
TÜBİTAK desteğiyle geliştirilen "Ultrases Duyarlı Manyetik Hedefli
Nano İlaç Taşıyıcı Sistem" sayesinde, ilaçlar manyetik hedeflemeyle
doğrudan kanserli dokuya gönderiliyor.
Ultrases dalgalarıyla bölgede etkin hale getirilen ilaçlar, deney
farelerindeki akciğer tümörlerini 5 ile 15 gün içinde tamamen yok
etti.
Patent aşamasında olan Prof. Dr. Şenay Şanlıer ve ekibini yürekten
tebrik ediyoruz…”
*- GAZİLERİN HATIRASI ÖDEMİŞ’TE YAŞATILACAK
İzmir Büyükşehir Belediyesi, Ödemiş’teki bir parkı Kıbrıs ve Kore
muharip gazilerinin anısını yaşatacak şekilde yeniden düzenledi.
Parkın açılışını, ilçede yaşayan tek Kore gazisi 97 yaşındaki Nuri
Yalçın ile birlikte yapan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil
Tugay, gazileri “yaşayan anıtlar” şeklinde selamladı.
Tugay, parkın kahramanlara duyulan sonsuz minnetin simgesi olduğunu söyledi.
1045 metrekarelik alanda yapılan düzenlemelerin ardından Kıbrıs ve
Kore Muharip Gazileri Parkı adını alan park törenle açıldı.
Türkiye’de Kıbrıs ve Kore gazilerinin adının birlikte yaşatıldığı ilk
park olma özelliği taşıyan alanda, 5 Şehitler ve Gaziler Abidesi ile
Türk, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Güney Kore bayrakları yer aldı.
Açılışa Başkan Tugay’ın yanı sıra Ödemiş Kaymakamı Hakan Yavuz
Erdoğan, AK Parti İzmir İl Başkanı Bilal Saygılı, Ödemiş Belediye
Başkanı Mustafa Turan, askeri ve mülki erkan, gazi ve şehit
derneklerinin temsilcileri ile çok sayıda Ödemişli katıldı. Ödemiş’in
97 yıllık çınarı Kore Gazisi Mehmet Nuri Yalçın da açılışta yer aldı.
Başkan Tugay, marşlar söyleyerek parka gelen Yalçın’ı ellerini öperek
selamladı ve sohbet etti.
Parkta, Kore Savaşı’nda şehit olan 40 Ödemişli ile görev yapan 527
gazinin ve Kıbrıs Savaşı’nda şehit olan 4 Ödemişli’nin isimleri de
yaşatılıyor.
*- KLASİK EFSANELER
Fuar İzmir’de 2. kez kapılarını açan MOTTA Auto Show Fuarı, üçüncü
gününde de binlerce otomotiv ve mobilite tutkununu ağırlamaya devam
ediyor.
40’a yakın firmanın ve 100’e yakın markanın gövde gösterisi yaptığı
organizasyonda, hafta sonuna yaklaşırken fuar heyecanı giderek
artıyor.
Ziyaretçilerin en yeni modellere, elektrikli araç teknolojilerine ve
fuara özel fırsatlara olan
Fuarın üçüncü gününde en çok dikkat çeken alanlardan biri, İzmir
Klasik Otomobil Derneği (İZKOD) tarafından organize edilen klasik
otomobiller standı oldu.
Otomotiv tarihinin unutulmaz modellerinin özenle sergilendiği bu özel
alan, fuar alanında adeta nostalji rüzgarları estirerek ziyaretçilerin
yoğun ilgisiyle karşılaştı. Ziyaretçiler, geçmişin zarafetini ve
mekanik estetiğini günümüze taşıyan klasik araçları yakından
incelerken, bol bol hatıra fotoğrafı çektirmeyi de ihmal etmedi.
Motosiklet ve Aksesuar Stantları Odak Noktası Oldu
Binek ve ticari araçların yanı sıra, motosiklet ve motosiklet
aksesuarları stantları da fuarın en hareketli noktaları arasında
yerini aldı.
İki teker tutkunları, yüksek performanslı yeni modellerden şehir içi
ulaşıma yönelik pratik seçeneklere kadar geniş bir yelpazeyi test etme
ve uzman ekiplerden doğrudan bilgi alma şansı yakaladı.
Sadece araçların değil; kask, koruyucu mont, eldiven ve donanım
teknolojilerinin yer aldığı motosiklet aksesuarları stantları da
ziyaretçilerin akınına uğradı.
Katılımcı markaların fuara özel fiyatları, takas destekleri ve
avantajlı finansman seçenekleri sunmaya devam ettiği MOTTA Auto Show,
araç sahibi olmak veya aracını yenilemek isteyenler için cazip bir
alışveriş merkezi olma özelliğini sürdürüyor.
Geleceğin ulaşım teknolojilerini, klasik otomobillerin mirasını ve
motosiklet dünyasının yeniliklerini bir arada görmek isteyen tüm
ziyaretçiler Pazar akşamına kadar yılın en kapsamlı otomotiv
buluşmasını ziyaret edebilecek.
*- FARKLI BİR BAKIŞ AÇISI
“İnsanları nasıl okursunuz?” sorusuna Hamza Hayal şöyle cevap veriyor;
Saygısını: Kendisine fayda sağlamayacak insanlara (garson, temizlikçi,
stajyer) nasıl davrandığından.
Dürüstlüğünü: Küçük, kimsenin fark etmeyeceği konularda sözünü tutup
tutmadığından.
Güvenilirliğini: Söylediği ile yaptığı arasındaki uyumdan, bir kez
değil defalarca.
Olgunluğunu: Tartışırken dinleyip dinlemediğinden, haksız çıktığında
nasıl tepki verdiğinden.
Özgüvenini: “Bilmiyorum” ya da “yanılmışım” diyebilmesinden.
Merakını ve zekâsını: Sorduğu soruların kalitesinden ve karşısındakini
gerçekten dinlemesinden.
Sadakatini: Ortamda olmayan birinden nasıl bahsettiğinden. Arkandan
konuşuyorsa, başkalarının yanında senden de konuşur.
Başarıya ve başarısızlığa yaklaşımını: Başkasının başarısına sevinip
sevinmediğinden, hata olduğunda sorumluluk alıp almadığından.
Önceliklerini: Parasını, zamanını ve dikkatini nereye ayırdığından.
Stres altındaki halini: Baskı, yorgunluk ya da kayıp anında nasıl
davrandığından. Karakter en çok orada görünür.
Buda farklı bir bakış açısı.
*- KENDİNE GÖRE RAPOR
Bir raporda "kadınlar ile erkekler arasındaki ücret farkı %15"
cümlesini okuyan çoğu kişi aynı şeyi anlıyor:
Aynı işi yapan bir kadın, bir erkekten %15 daha az kazanıyor.
Oysa en sık başvurulan bu ölçü bunu söylemiyor.
Bu sayıda ham (düzeltilmemiş) ücret farkının nasıl hesaplandığını,
neleri kapsadığını ve neleri bilerek düzeltmediğini Avrupa İstatistik
Ofisi Eurostat'ın tanımından okuyoruz. Ardından Claudia Goldin'in
tarihî bulgularından yola çıkarak, ham fark ile ayrımcılık ölçüsünün
neden farklı yönlere gidebildiğine bakıyoruz.
Ham fark nasıl hesaplanıyor
Eurostat'ın tanımı net:
Ham ücret farkı, erkek ve kadın ücretlilerin ortalama brüt saatlik
kazancı arasındaki farkın, erkeklerin ortalama brüt saatlik kazancına
yüzdesi.
Basit bir örnekle (sayılar varsayımsal): erkeklerin ortalama saatlik
kazancı 20 birim, kadınlarınki 17 birim olsun.
Fark 3 birim; 3'ü 20'ye bölünce ham fark %15 çıkıyor.
Bu bir ortalamalar karşılaştırması.
Eurostat'ın tanımında geçen ortalama da aritmetik ortalama:
tüm kazançlar toplanıp kişi sayısına bölünüyor.
İki grubun içinde kimin hangi meslekte, hangi kıdemde, hangi sektörde
çalıştığı bu hesaba girmiyor.
Kadınların ağırlıkla düşük ücretli işlerde, erkeklerin ise yüksek
ücretli kademelerde toplandığı bir kurumda, herkes aynı işe tamamen
aynı ücreti alsa bile ham fark yüksek çıkabiliyor.
Tersi durumda, ham farkın çok düşük göründüğü bir kurumda da aynı iş
içinde farklar bulunabiliyor. Ham fark bu iki durumu birbirinden
ayırmıyor.
*- ANLAT GÜZEL OLUYOR
Üç bilinçli tercih;
AB'de ham fark 2006 referans yılından beri her yıl hesaplanıyor ve
Eurostat üç temel tercihi açıkça ortaya koyuyor.
Birincisi, fark düzeltilmemiş durumda.
Çalışanların bireysel özelliklerine göre ülkeler arasında bir düzeltme
yapılmıyor. Gerekçesi de açıkça belirtilmiş:
hangi düzeltme yönteminin kullanılacağına dair henüz ne bir uzlaşı ne
de bilimsel bir kanıt var.
İkincisi, saatlik kazanç kullanılıyor.
Aylık veya yıllık kazanç kullanılsaydı, kısmi zamanlı çalışmanın
ülkeler arasındaki farklı yaygınlığı sonucu doğrudan etkilerdi.
Saatlik kazanç ölçüsü bu farkı hesap dışında tutmayı amaçlıyor.
Üçüncüsü, kaynak uyumlu bir anket.
Ölçüm, AB genelinde aynı yöntemle yürütülen ve dört yılda bir
tekrarlanan Kazanç Yapısı Anketi'ne (SES) dayanıyor; ara yıllarda ise
ülkelerin kendi kaynaklarından yapılan tahminlerden yararlanılıyor.
*-KAPSAMDA KİM VAR, KİM YOK
Tanımın ayrıntıları, bu oranın kimi temsil ettiğini belirliyor:
1) Yalnız 10 ve daha fazla çalışanı olan işletmeler dahil ediliyor.
Küçük işletmelerdeki ücretler bu sayıda yer almıyor.
2) Tarım, balıkçılık, kamu yönetimi, hane halkları ve ülke dışı
kuruluşlar kapsam dışında tutuluyor.
3) Yaş ve çalışma saati için bir sınır bulunmuyor; kısmi zamanlı
çalışanlar hesaba katılıyor.
4) Ücretli fazla mesai kazanca dahil edilirken, düzensiz ödemeler
hariç tutuluyor.
Yani AB'nin ham fark verisi "bütün çalışan kadınlar ve erkekler" için
değil; yalnızca belirli büyüklükteki işletmelerin belirli
sektörlerindeki ücretliler için geçerli.
Ham fark ile ayrımcılık neden aynı şey değil
Ayrımcılığı ölçmek başka bir soru.
Nobel komitesinin Goldin açıklamasında ücret ayrımcılığı, verimlilik,
eğitim ve yaş gibi gözlenen farklarla açıklanamayan ücret farkı olarak
tanımlanıyor. Ham fark ise hiçbir şeyi açıklamaya çalışmıyor; yalnızca
iki ortalamayı karşılaştırıyor.
İkisinin farklı yönlere gidebildiğini Goldin'in tarihî verisi gösteriyor.
ABD imalat sanayisinde, 19. yüzyılın sonundan 1940'a kadar,
ayrımcılığa bağlanabilen fark %20'den %55'e çıktı. Aynı dönemde kadın
ile erkek arasındaki kazanç farkı ise azaldı.
Komiteye göre bunun temel bir nedeni, parça başı ücretten aylık ücrete
geçişti: yeni sistemde işverenler uzun ve kesintisiz kariyerleri
ödüllendirdi.
*- BAŞKA GÖRÜŞ
Goldin'in serisi başka bir noktayı daha gösteriyor:
kazanç farkı 1930 ile 1980 arasında, kadınların eğitimi artmasına ve
ücretli çalışan kadınların oranı iki katına çıkmasına rağmen, temelde
aynı kaldı.
Tek bir ham fark rakamının arkasında çoğu zaman birbirini sıfırlayan
farklı dinamikler bulunabiliyor.
Bir kurum kendi raporunda ne gösterebilir
Aşağıdaki adımlar yukarıdaki tanımdan çıkardığımız editoryal öneriler;
bir kurumun yasal raporlama yükümlülüğü yerine geçmez:
1) Ham farkı tanımıyla birlikte paylaşın: ortalama mı medyan mı,
saatlik mi aylık mı, hangi çalışanların dahil edildiği açıkça
görülsün.
2) Ham farkın yanında, aynı unvan ya da aynı iş grubu içindeki farkı
ayrıca gösterin. Çünkü bu iki veri farklı sorulara yanıt verir.
3) Kadınların ve erkeklerin hangi kademelerde yoğunlaştığını gösteren
çalışan dağılımını ekleyin. Ham farkın büyük bölümü doğrudan bu
dağılımdan kaynaklanabilir.
4) Fazla mesai ve düzensiz ödemeleri ayrı takip edin; Eurostat tanımı
bunlardan birini kapsarken diğerini dışarıda bırakıyor.
Bu sayının sonucu
Ham ücret farkı, iki grubun ortalama saatlik kazancı arasındaki
mesafeyi ölçer; aynı işe ödenen ücretteki farkı ya da ayrımcılığı tek
başına ölçmez.
Bu yüzden bir ücret farkı rakamı, tanımı ve kapsamı yanına
yazılmadıkça doğru anlaşılamaz.
*-
Yorumlar yükleniyor...