Çeşme’nin denizcilik tarihi Kültür Yolu Festivali’nde anlatıldı

Çeşme’de bu yıl ikincisi gerçekleştirilen Kültür Yolu Festivali kapsamında düzenlenen söyleşide, ilçenin denizcilik tarihindeki yeri ele alındı. “Çeşme’de Denizcilik” konulu sunum yapan emekli Albay, tarihçi Ali Rıza İşipek; Çaka Bey’in Ege’deki faaliyetleri, Osmanlı-Venedik mücadeleleri ve Çeşme Deniz Savaşı üzerine değerlendirmelerde bulundu.

Çeşme’nin Anadolu’nun iç kesimleriyle Ege Denizi arasında önemli bir bağlantı noktası olduğunu belirten İşipek, bölgenin tarih boyunca denizcilik ve ticaret açısından stratejik önem taşıdığını ifade etti.

Çaka Bey’in donanmasından Ege’deki mücadelelere

Sunumunda Çaka Bey’in Türk denizcilik tarihindeki yerine değinen İşipek, İzmir’de oluşturulan donanmanın Ege’de yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu anlattı.

Çaka Bey hakkında bilgi veren temel kaynaklar arasında Anna Komnene’nin kaleme aldığı Alexiad adlı eserin bulunduğunu belirten İşipek, döneme ilişkin kaynakların sınırlılığına dikkat çekti. İşipek, Türk Deniz Kuvvetlerinin kuruluş yılı olarak kabul edilen 1081’in, Çaka Bey’in İzmir’deki denizcilik faaliyetleriyle ilişkilendirildiğini söyledi.

Çaka Bey’in ardından Umur Bey’in faaliyetlerine de değinen İşipek, Türk denizcilik geçmişinin farklı dönemleriyle birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.

Deniz zaferleri için anıt önerisi

Söyleşide, Mezomorto Hüseyin Paşa’nın Osmanlı denizcilik tarihindeki rolü ve Sakız çevresinde Venedik donanmasıyla yaşanan mücadeleler de anlatıldı.

İşipek, bölgede kazanılan deniz zaferlerinin kamuoyunda yeterince bilinmediğini savunarak, bu geçmişi yaşatacak bir anıtın Çeşme’ye kazandırılması gerektiğini ifade etti.

Çeşme’deki sualtı araştırmalarında bulunan ve kalede sergilenen batık gemilere ait kalıntıların da denizcilik mirasının önemli parçaları olduğunu belirten İşipek, bu eserlerin daha fazla tanıtılmasının önemine işaret etti.

Çeşme Deniz Savaşı’nın ardından eğitim ihtiyacı

Sunumunun bir bölümünü 1770 Çeşme Deniz Savaşı’na ayıran İşipek, Rus donanmasının Akdeniz’e gelişini, savaş öncesindeki gelişmeleri ve ateş gemilerinin çatışmadaki rolünü anlattı.

Osmanlı donanmasının Çeşme Limanı’nda ağır kayba uğramasının ardından denizcilikte eğitim ve kurumsallaşma ihtiyacının öne çıktığını belirten İşipek, Cezayirli Gazi Hasan Paşa’nın bu süreçte üstlendiği role dikkat çekti.

İşipek, Hasan Paşa’nın teknik eğitim ve donanmanın yeniden yapılanması yönündeki çalışmalarının, Türk denizcilik ve eğitim tarihi açısından önemli olduğunu söyledi.

“Hasan Paşa’yı yalnızca yenilgiyle değerlendirmeyin”

Çeşme Kalesi önünde heykeli bulunan Cezayirli Gazi Hasan Paşa’nın yalnızca Çeşme Deniz Savaşı üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan İşipek, onun denizcilik eğitiminin gelişmesine yaptığı katkıların da hatırlanması gerektiğini ifade etti.

İşipek, Hasan Paşa’nın modern deniz kuvvetlerinin oluşumunda ve Deniz Harp Okulunun kuruluş sürecinde önemli bir yere sahip olduğunu belirterek, Çeşme’nin denizcilik mirasının eğitim, araştırma ve tanıtım çalışmalarıyla gelecek kuşaklara aktarılmasının önemini dile getirdi.