VAZ GEÇEN DEĞİL, HER DEFASINDA YENİDEN BAŞLAYAN BİR KADIN...
Köşe Yazısı

VAZ GEÇEN DEĞİL, HER DEFASINDA YENİDEN BAŞLAYAN BİR KADIN...

YAŞAR EYİCE
YAŞAR EYİCE
13 Nov 2026 9 dk okuma 182

*- KENDİNE SÖZÜ VAR! Cemre Tekeli İstanbullu girişimci bir kadın patron… Herkes, her firma gibi o da sıkıntılı günler geçiriyor, yeni yıla girerken… Bir mektup yazmış, herkese açık!

Diyor ki;
“Her sabah daha kötü bir ülkeye uyanmama rağmen pes etmemem
gerektiğini söylüyorum.
Cemre ‘sen ne şartlarda bu şirketi kurdun?  Ne olursa olsun, ülkende
kalıp üreteceksin, gençlere örnek olacaksın, sen kanseri yendin, bu
mücadele için çok güçlüsün’ diyorum!
Güçlü olmak, hiç yorulmamak değil; tüm yorgunluğuna rağmen yeniden
ayağa kalkabilmektir.
Ben de düştüm, yoruldum, kaybettim ama asla pes etmedim.
Çünkü biliyorum ki bu hikâye burada bitmeyecek.
Daha başaracak çok şeyim, kendime verecek çok sözüm var.
Ben vazgeçen değil, her defasında yeniden başlayan bir kadınım…”
Konu şu:
Hem Milletvekili Hem Emekli Olanlar 512 Bin TL Maaş Alıyor:
“Milletvekilliği Bir Meslek Değildir; Emekli Maaşı Almaları Kabul Edilemez.”
Bu konuda halkın tepkileri sürüyor ve bunu da sık sık duyurmaya çalışılıyor.
Birçok insanımız, milletvekillerinin emeklilik haklarını eleştirerek,
“Milletvekilliği bir meslek değildir; emekli maaşı almaları kabul
edilemez.” Diyor.
2026’nın ikinci yarısında emekli milletvekili aylığının yaklaşık 201
bin 677 TL, milletvekili maaşının ise 310 bin TL olduğu belirtildi.
Her iki maaşı alanların aylık geliri yaklaşık 512 bin TL’ye ulaşırken,
en düşük emekli aylığının 20 bin TL olması aradaki gelir farkını
yeniden gündeme taşınıyor.

*- HAYATIMIZIN İÇİNDEKİ TEHLİKE
Verda Korkmaz’ın ‘muhteşem’ dediği haber şöyle:
“Plastik sorunu sandığımız kadar uzakta değil.
Günlük hayatımızda kullanıp attığımız plastikler zamanla mikro
plastiklere dönüşerek suya, toprağa ve besin zincirine karışıyor.
Üstelik mikro plastikler yalnızca doğada değil, soframızda da karşımıza çıkıyor.
İçtiğimiz suda, deniz ürünlerinde, tuzda ve farklı gıdalarda mikro
plastik parçacıkları olduğu biliniyor.
Yani plastik kirliliği gündemimizde olmasa bile hayatımızın içinde.
Farkında olmadan maruz kaldığımız bu parçacıkların insan sağlığı
üzerindeki etkileri ise bilimsel araştırmaların konusu olmaya devam
ediyor.
Bu nedenle plastik meselesi yalnızca çevreyle ilgili değil, doğrudan
kendi sağlığımızla da yakından ilgili…
Tek kullanımlık plastikleri hayatımızdan çıkarmak sağlığımıza da sahip
çıkmak demek. “

*- AYDINLANMANIN ÖNCÜSÜ İZMİR
İzmir her dönemde aydınlanmanın öncüsü oldu
Harf Devrimi’nin ardından okuma yazma seferberliğinin önemli
merkezlerinden biri olan İzmir’de, Millet Mektepleri 1 Ocak 1929’da
törenlerle açıldı.
Latin harflerinin kent yaşamında önceden tanınıyor olması, İzmir’in
yeni Türk harflerine uyumunu kolaylaştırırken, açılan dershaneler
binlerce yurttaşın okuryazar olmasına katkı sağladı.”
Sevgili meslektaşım Işık Teoman bir süredir Ayvalık’ta yaşıyor, ama
bir ayağı değil, her şeyiyle İzmir’de, ruhu ve bilgisiyle…
Yine bir araştırma şaheseri yaratmış değerli kardeşim…
Araştırasında, 'Umur Sönmezdağ’ın1978 yılında kaleme aldığı
‘Elif-be’den Alfabe’ye tam 50 yıl…’ yazısından da faydalanmış…

*- MİLLET MEKTEPLERİ
Cumhuriyet’in eğitim alanındaki en önemli atılımlarından biri olan
Harf Devrimi, yalnızca alfabenin değişmesiyle sınırlı kalmadı;
toplumun geniş kesimlerine okuma yazma öğretmeyi amaçlayan büyük bir
eğitim seferberliğini de beraberinde getirdi.
Bu seferberliğin önemli merkezlerinden İzmir, yeni Türk harflerinin
tanıtılması ve halka öğretilmesi sürecinde öncü kentlerden biri oldu.
Mustafa Kemal Atatürk’ün eğitim yoluyla toplumsal gelişmeyi sağlama
hedefi doğrultusunda yürütülen çalışmalar, 1 Kasım 1928’de 1353 sayılı
Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun’un kabul edilmesiyle
yeni bir aşamaya ulaştı.
Okuryazarlık oranının düşük olduğu bir dönemde, yeni harflerin kısa
sürede öğrenilmesi ve okuryazar yurttaş sayısının artırılması amacıyla
Millet Mektepleri kuruldu.

*-  LATİN HARFLERİNE UYUM
İzmir’in yeni Türk harflerine kısa sürede uyum sağlamasında, kentin
çok kültürlü toplumsal yapısı ve Latin harflerinin günlük yaşamda uzun
yıllardır kullanılıyor olması etkiliydi.
Levantenler, Rumlar, Ermeniler ve Yahudiler tarafından kullanılan
Latin harfleri; sokak tabelalarında, ticari belgelerde, ambalajlarda,
yazışmalarda ve gazetelerde yer alıyordu. Kentte yaşayan Türklerin bir
bölümü de bu harfleri ve farklı dilleri tanıyordu.
İzmir, Osmanlı döneminde Fransızca, İngilizce ve İtalyanca yayımlanan
gazeteleriyle de dikkat çekiyordu.
Kentteki yabancı dilde eğitim veren okullar, Latin harflerinin
tanınmasına katkıda bulunan unsurlar arasındaydı.
İzmir basını da Harf Devrimi sürecinde etkin bir rol üstlendi.
Hizmet, Ahenk ve Anadolu gazeteleri, Atatürk’ün 1928 yazında yeni
harfleri halka tanıtmasının ardından Latin harflerini sayfalarında
göstermeye ve öğretmeye başladı. Önce örnek kelimelerle başlayan
yayınlar, daha sonra başlıklar ve kısa hikâyelerle sürdürüldü.
Gazeteler, okurlarını yeni harflerle yayımlanacak yazılara hazırlarken
okuma alışkanlığının önemini de vurguladı.

*-MİLLET MEKTEPLERİ 1 OCAK 1929’DA AÇILDI
Millet Mektepleri, okul çağını geçmiş yurttaşlara okuma yazma öğretmek
ve temel yaşam bilgileri kazandırmak amacıyla oluşturuldu.
Kurumların işleyişini belirleyen ilk talimatname, 11 Kasım 1928’de
Bakanlar Kurulunda kabul edildi ve 24 Kasım’da yayımlandı.
Aynı gün Mustafa Kemal Atatürk’ün Başöğretmenliği de resmen kabul edildi.
Millet Mektepleri, hiç okuma yazma bilmeyenler ile eski harflerle
okuyup yazabilenlere yönelik farklı derslikler oluşturdu.
A dersliklerinde okuma yazma bilmeyenlere, B dersliklerinde ise eski
harflerle okuryazar olanlara yeni harflerin öğretilmesi hedeflendi
Eğitim programlarında temel aritmetik, sağlık ve yurttaşlık
bilgilerine de yer verildi.
Sabit, gezici ve özel derslikler biçiminde örgütlenen Millet
Mektepleri; okul binalarının yanı sıra camilerde, spor kulüplerinde,
kahvehanelerde ve çeşitli kamu kuruluşlarında da faaliyet gösterdi.
Köylerde okula erişimin sınırlı olduğu yerlerde gezici öğretmenler
görevlendirildi. Fabrikalar, şirketler ve bazı kurumlar da
çalışanlarına yönelik derslikler açmakla yükümlü tutuldu.

*- HAZIRLIKLAR ÖNCEDEN BAŞLADI
İzmir Valisi Kâzım Dirik Paşa başkanlığında yürütülen çalışmalarla
Millet Mekteplerinin yerleri, öğretmenleri ve ihtiyaçları kısa sürede
belirlendi.
İzmir’de, yeni harfler resmen kabul edilmeden önce, 2 Eylül 1928’de
Misak-ı Millî Mektebi’nde öğretmenlere yönelik bir kurs açıldı.
Yaklaşık 60 öğretmenin katıldığı kurs bir hafta sürdü.
Halkı bilgilendirmek için konferanslar düzenlendi, sinemalarda tanıtım
çalışmaları yapıldı.
Gazetelerde yayımlanan duyurularla yurttaşlar dersliklere davet edildi.
İzmir’deki hazırlıkların yaklaşık 32 bin liralık bütçeyle tamamlandığı
belirtiliyor.
Millet Mektepleri, 1 Ocak 1929’da düzenlenen törenlerle açıldı.
Kentin sokakları ve okul binaları Türk bayraklarıyla süslenirken,
açılışlarda konuşmalar yapıldı ve askerî-sivil bandolar marşlar çaldı.
İlk gün okul binalarının yanı sıra Salepçioğlu ve İkiçeşmelik
camileri, spor kulüpleri ve kahvehaneler gibi farklı mekânlarda toplam
50 derslikte eğitim başladı.
Derslik sayısının yetersiz kalması üzerine 5 Ocak 1929’da Balçova ve
Karşıyaka’da, ayrıca Turan köyünde yeni sınıflar açıldı.
Köylerde eğitim vermek üzere görevlendirilen 50 gezici öğretmen de
Dikili, Kemalpaşa, Foça ve Menemen gibi çevre ilçelere gönderildi.

*- HENÜZ 35 YAŞINDAYDI
Millet Mekteplerinin açıldığı gün, eğitim seferberliğinin
hazırlanmasında büyük emeği bulunan dönemin Millî Eğitim Bakanı
Mustafa Necati Bey’in yaşamını yitirmesi, açılış sevincine gölge
düşürdü.
İzmir doğumlu olan Mustafa Necati Bey, yeni Türk harflerinin kabulü ve
halka öğretilmesi için yoğun çaba harcamıştı.
Millet Mekteplerinin açıldığı 1 Ocak 1929’da, henüz 35 yaşındayken
apandisitinin patlaması sonucu hayatını kaybetti.
Böylece büyük emek verdiği eğitim hamlesinin hayata geçişini göremedi.

*- ÖĞRENCİ SAYISI İLK YIL YÜKSEK, SONRA DÜŞÜK SEYRETTİ
İzmir’de Millet Mekteplerine başlangıçta yoğun ilgi gösterildi.
İzmir vilayetine ilişkin verilere göre, 1928-1929 eğitim döneminde 702
öğretici görev yaptı; 983 derslikte toplam 49 bin 166 kişi eğitim
aldı. Bu dönemde eğitim harcamaları 55 bin 562 liraya ulaştı.
1929-1930 döneminde ise öğretici sayısı 456’ya, derslik sayısı 547’ye
ve öğrenen sayısı 24 bin 425’e geriledi. Bu düşüşte ekonomik
koşulların, 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı’nın ve uygulamada yaşanan
sorunların etkili olduğu değerlendiriliyor.
Dersliklerin denetimlerinde aydınlatma, ısınma, kitap ve kırtasiye
eksiklikleri tespit edildi. Öğretmen yetersizliği de eğitim
çalışmalarını zorlaştırdı.
İzmir Valisi Kâzım Dirik’in öncülüğünde yapılan denetimlerle
eksikliklerin giderilmesi için girişimlerde bulunuldu; halkın ilgisini
canlı tutmak ve dersliklerin ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla çeşitli
çalışmalar yürütüldü.
Millet Mekteplerine devamın sağlanması için idari tedbirler de
uygulandı. Dönemin düzenlemeleri kapsamında derslere katılım takip
edilirken, kursları tamamlayanlara belge verildi.
İzmir basını hem yurttaşları okumaya teşvik etti hem de öğretmenlerin
derslere devam etmesi ve eğitim koşullarının iyileştirilmesi konusunda
uyarılarda bulundu.

*- BİR DÖNEME DAMGA VURDU
Millet Mektepleri, ilk yıllarında geniş kitlelere ulaşarak
Cumhuriyet’in eğitim politikalarının önemli araçlarından biri oldu.
Ancak 1930’dan sonra katılım azaldı.
Türkiye genelinde 1928-1929 döneminde 20 bin 489 olan dershane
sayısının 1935-1936 döneminde 2 bin 274’e, öğrenci sayısının ise 1
milyon 45 bin 500’den 59 bin 206’ya gerilediği aktarılıyor.
Buna rağmen Millet Mektepleri, Harf Devrimi’nin toplumda benimsenmesi
ve okuma yazmanın yaygınlaşması açısından tarihî bir rol üstlendi.
İzmir’deki uygulamalar, kamu kurumlarından basına, öğretmenlerden
yerel yöneticilere kadar geniş bir kesimin katıldığı kapsamlı bir
eğitim seferberliğinin örneği olarak öne çıktı.
Dönemin tanıklarının yıllar sonra aktardığı anılar da bu sürecin
toplumsal etkisini gözler önüne seriyor.
Bazı yurttaşların 15-20 gün gibi kısa sürelerde okuma yazma öğrendiği,
yeni harfleri öğrenenlerin memleketlerindeki yakınlarına mektup
yazmaya başladığı anlatılıyor.
Millet Mektepleri, yalnızca yeni bir alfabeyi öğretmekle kalmadı;
insanların bilgiye ulaşmasını, haberleri takip etmesini ve
yakınlarıyla yazılı iletişim kurmasını kolaylaştırdı. İzmir’in öncülük
ettiği bu çalışma, Cumhuriyet’in aydınlanma ve eğitim yoluyla
toplumsal dönüşüm hedefinin önemli kilometre taşlarından biri olarak
tarihteki yerini aldı.

*-

YAŞAR EYİCE'ın Diğer Yazıları

GELECEĞİN YAŞAMI İÇİN VAZGEÇİLMEZİMİZ

*- BAHARA DOĞRU Mehmet Dönmez, ‘Zaman sana ne öğretti deseler, kimsenin göründüğü gibi olmadığını derim…’ demişti. İnsanı insan yapan ne bir unvan ne de gösteriştir! Haldin anlamaktır aslında. Bir bakışta yorgunluğunu fark eden, bir kelimede kederini sezen bir kalbin varlığı paha biçilmezdir.

17 Nov 2026 135

SABAHTAN AKŞAMA KADAR ŞİKAYET

*- SEN NE İSEN! Çevrenizdeki insanlara bir bakın… Herkes kendisinin "mükemmel, tertemiz, harika bir insan" olduğuna ama tamamen şanssız olduğu ve dünya çok bozulduğu için aradığı o doğru insanı ya da başarıyı bulamadığına inanarak yaşıyor.

16 Nov 2026 139

ÇOCUKLAR NASIL KORUNMALI?

*- SONUNA KADAR Kısa ve öz anlatım: İran Savaşı’nın Amerika Birleşik Devletleri’ne maliyeti eldeki verilere göre 47 milyar dolar, 6 Şubat depreminin ülkemize maliyeti ise 35 milyar dolar, Fon dolandırıcılığı ise açıklamalara göre tam 173 milyar dolar…

15 Nov 2026 281

SEVGİYİ VE HERŞEYİ UNUTAN BİR NESİL YARATTIK

*- ‘BİZ ESKİDEN’ Trabzon Efesi, hırçın kadın Olkan Özkır Oxford’tan yani İngiltere’den yazmış, ‘İki gündür yazılarını okuyamıyorum, hasta mısın?’ diye… Ben de hastane gecemi yanıt olarak verdim.

12 Nov 2026 132

MİLYONLARIN KALBİNDE

*- MESUT TÜRKLER Falih Rifkı Atay , ‘En mesut Türkler, Atatürk yaşarken ölmüş olanlardır. Ömrümüzün ve Türk tarihinin en acı yasını tutmak talihsizliği bize düştü.’ demişti. Doğru ve güzel bir teşhis…

10 Nov 2026 305

Yorumlar (0)

Yorumlar yükleniyor...