GELECEĞİN YAŞAMI İÇİN VAZGEÇİLMEZİMİZ
Köşe Yazısı

GELECEĞİN YAŞAMI İÇİN VAZGEÇİLMEZİMİZ

YAŞAR EYİCE
YAŞAR EYİCE
17 Nov 2026 11 dk okuma 135

*- BAHARA DOĞRU Mehmet Dönmez, ‘Zaman sana ne öğretti deseler, kimsenin göründüğü gibi olmadığını derim…’ demişti. İnsanı insan yapan ne bir unvan ne de gösteriştir! Haldin anlamaktır aslında. Bir bakışta yorgunluğunu fark eden, bir kelimede kederini sezen bir kalbin varlığı paha biçilmezdir.

Hayat bizi anladığını hissettiren insanlarla güzelleştirir.
Ve böylesi bir bağ, zamana direnebilen tek hediyedir.
Kaç kış kaldı bilmiyoruz ama bildiğimiz bizleri bekleyen bir bahadır olduğudur.
Bu da ne olursa olsun, umudumuzu kaybetmemize bağlıdır.

*- ‘DÜNYANIN BİNBİR YÜZÜ’
Prof. Dr. Mehmet Koştumoğlu’ndan söz etmiştim.
Gençliğinde Manisa’nın Akhisar ilçesinde bir tren kazası fotoğrafı
çekiminin yaşamında nasıl bir değişiklik yaptığını ve sonunda
İngiltere’de olgunlaşan ‘fotoğraf ustalığı’ ile Güzel Sanatlar
Fakültesi’nde ‘profesörlüğe’ ulaşan davranış biçimini…
Geçenlerde bir fotoğraf sergisine davet etmişti, gidemedim.
Şimdi yine İzmir dışındayım; Yine bir fotoğraf sergisinin İzmir’de
sanatseverlerle buluştuğunu, Prof. Dr. Mehmet Koştumoğlu’nun mektubu
ile öğrendim.
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı, yazar ve fotoğraf
sanatçısı Kamuran Kaya’nın dünyanın farklı coğrafyalarında çektiği
insan portrelerinden oluşan ‘Dünyanın Binbir Yüzü’ adlı kişisel
fotoğraf sergisi, İzmir Alsancak'taki Casa Italia – İzmir İtalyan
Kültür Merkezi’nde kapılarını açtı.
Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Temel Eğitim Bölümü
Öğretim Görevlisi Dr. Melih Tomak’ın küratörlüğünde hazırlanan sergi,
farklı kültürlerin insan yüzlerinde bıraktığı izleri, yaşamın
çeşitliliğini ve insanlığın ortak duygularını fotoğraf sanatının
evrensel diliyle bir araya getiriyor.
“Dünyanın Binbir Yüzü”, yalnızca farklı ülkelerde çekilmiş
portrelerden oluşan bir fotoğraf seçkisi olmanın ötesinde, insanın
yaşadığı coğrafyayla kurduğu ilişkiyi, kültürel kimliğini ve duygusal
dünyasını görünür kılmayı amaçlıyor.
Kamuran Kaya’nın objektifinden yansıyan yüzler; farklı yaşam
biçimlerini, kültürel zenginlikleri ve insan olmanın ortak değerlerini
ziyaretçilerle buluşturuyor.
Her fotoğraf, kendine özgü bir yaşam öyküsünü içinde barındırırken
sergi bütünü, insanlığın ortak hafızasına yönelik görsel bir anlatı
oluşturuyor.
Mesleki yaşamını hukuk alanında sürdüren Kamuran Kaya, aynı zamanda
edebiyat, akademi ve fotoğraf sanatı alanlarındaki üretimleriyle
dikkat çekiyor.
Yayımlanmış üç kitabı ve sanat tarihi dâhil çeşitli disiplinlerde
kaleme aldığı akademik makaleleri bulunan Kaya, ilk kişisel fotoğraf
sergisiyle sanatsal birikimini daha geniş kitlelerle paylaşıyor.
Dr. Melih Tomak’ın küratörlüğünde şekillenen sergide, fotoğrafların
yalnızca estetik özellikleri değil, taşıdıkları insani ve kültürel
anlamlar da ön plana çıkıyor.
Serginin küratöryel yaklaşımı, farklı coğrafyalardan insan
portrelerini ortak bir görsel anlatı içerisinde buluşturarak
ziyaretçileri yüzlerin ardındaki yaşamları, kültürel farklılıkları ve
evrensel insani değerleri yeniden düşünmeye davet ediyor.
Kamuran Kaya’nın fotoğraf yolculuğunun ilk kişisel sergi adımını
oluşturan “Dünyanın Binbir Yüzü”, ilerleyen dönemlerde farklı
coğrafyalara ait mekân fotoğraflarını da kapsayacak daha geniş bir
sanatsal çalışmanın başlangıcı niteliğini taşıyor.
‘Dünyanın Binbir Yüzü’ fotoğraf sergisinin gerçekleştirilmesine
değerli katkı ve destekleriyle Prof. Dr. Mehmet Koştumoğlu, Prof. Dr.
Ragıp Taranç, Atınç Gültekin, Cihat Kemal Pehlivanoğlu, Faruk Ören,
Murat Saraç, Timur Guda ve Yusuf Akın katkıda bulunmuş.

*- ÜÇ ODA VE BİR SÜT MUTFAĞI
16 Kasım 2026
Bir kurumun hikâyesi bazen birkaç odayla başlar.
Atatürk Ansiklopedisi'ndeki maddeye göre İstanbul'daki Süt Damlası,
başlangıçta üç oda ve bir süt mutfağından ibaretti.
Bu küçük yapıyı kurumsal bir kimliğe kavuşturan isimlerden biri,
kaynakların "Türkiye'nin ilk kadın doktoru" diye andığı Hatice Safiye
Ali'ydi.
Burada sayıda Safiye Ali'nin hikâyesine iki yerden bakılıyor: mesleğe
giden yolun nasıl kapalı olduğu ve hekim olduktan sonra kurduğu imkân.

*- KAPALI KAPI
Safiye Ali 2 Şubat 1894'te İstanbul'da doğdu.
Amerikan Kız Koleji'nin rüştiye kısmına 1912'de geçti, 1916'da mezun oldu.
Ansiklopedi maddesine göre hekimliğe ilgisi bu okulda, okul
müdiresinin yönlendirmesiyle başladı. Balkan Savaşları'yla başlayan
savaş yılları da hekim ihtiyacını gündeme getirmişti.
Ama önünde bir engel vardı.
O dönemde Osmanlı Devleti'nde tıp eğitimi veren okullar bulunmasına
rağmen bu okullar kız öğrenci kabul etmiyordu.
1917'de kız öğrencilerin tıp eğitimi alabilmesine dair bir karar
yayımlandı; ancak karar uygulanamadı ve uzun süre tartışıldı.
Safiye Ali'nin yolu yurt dışından geçti.
Dönemin Maarif Nazırı Şükrü Bey'in sağladığı bursla Almanya'nın
Würzburg şehrine gidip tıp okudu.
İstanbul'da bu tartışmalar sürerken o Würzburg'da eğitimine devam ediyordu.

*-KISA BİR ZAMAN ÇİZELGESİ
Tarihleri kaynaklar her zaman aynı vermiyor; bu yüzden aşağıdakileri
kaynağıyla birlikte yazıyoruz.
1921: Ansiklopedi maddesine göre bebeklerde iç pakimenenjit kanaması
üzerine yazdığı teziyle Würzburg'daki fakülteden mezun oldu.
Berlin'de girdiği sınavla meslek yetkisi kazanıp İstanbul'a döndü.
Sonraki yıllar:
İstanbul'da altı ay kaldıktan sonra uzmanlık için yeniden Almanya'ya
gitti; Würzburg'da bir yıl kadın, iki yıl çocuk hastalıkları alanında
uzmanlık eğitimi aldı.
1923:
Ansiklopedi maddesine göre bu yıl ülkeye geri döndü.
Türk Pediatri Arşivi'nde 2009'da yayımlanan bir tıp tarihi yazısına
göre Haziran 1923'te ülkesinde hekimlik yapma izni aldı.
Aynı yazının İngilizce özeti ise dönüş yılını 1921 diye veriyor; iki
kaynak, dönüşü farklı aşamalarda anlatıyor olabilir.
1926:
Süt Damlası'nın müdürlüğüne getirildi.
1927'de istifa etti; kaynaklar istifanın nedenini yazmıyor.
1952: 5 Temmuz'da öldü.

*- MUAYENEHANEDEN KURUMA
Safiye Ali eşiyle birlikte İstanbul Cağaloğlu'nda, Nuruosmaniye
Caddesi'nde bir muayenehane açtı.
Ansiklopedi maddesine göre o yıllarda toplum henüz kadın hekime
muayene olmaya hazır değildi.
Bir yandan da Amerikan Kız Koleji'nde, kolejin kapandığı Nisan 1924'e
kadar jinekoloji ve obstetrik dersleri verdi.
1923'te Besim Ömer Paşa'nın teklifiyle Hilâl-i Ahmer Cemiyeti Kadınlar
Merkezi'nde çocuk sağlığı hizmetlerinde görev aldı.
Hilâl-i Ahmer, bugünkü Kızılay'ın o dönemki adı.
Merkezde yalnız muayene yapılmıyordu: her çocuk ve ailesi kayıt altına
alınıyor, ev ziyaretleriyle ailelerin ihtiyacı belirlenip gıda ve
giysi yardımı yapılıyordu.

*- DESTEK ŞART
Tıp tarihi yazısına göre Besim Ömer Paşa, Safiye Ali'nin Süt
Damlası'nda görevlendirilmesine de destek oldu.
Süt Damlası, yoksul ve ihtiyaç sahibi çocukların süt ihtiyacını
karşılayan, bakımlarını ve muayenelerini yapan bir kurumdu.
Yazının tanımıyla yalnız tedavi eden değil, nüfus tabanlı koruyucu
sağlık hizmeti de sunan yeni bir anne çocuk sağlığı kurumuydu.
Safiye Ali müdür olduğunda, aynı yazıya göre kurumun izlediği 180
kayıtlı çocuk vardı ve haftada iki gün dışarıdan başvuranlar muayene
ediliyordu.
Ansiklopedi maddesine göre onun müdürlüğünden sonra kurum, üç oda ve
bir süt mutfağından kurumsal bir yapıya kavuştu.
Tıp tarihi yazısına göre Süt Damlası onun da katkılarıyla anneler için
bir okula dönüştü ve ülkedeki sayısı zamanla 21'e ulaştı.
Bu süreçte iki şey daha yaptı.
Avrupa'daki çocuk müzelerini örnek alarak, anne çocuk sağlığı üzerine
bilgilendirici malzemelerin sergilendiği bir müze kurma girişiminde
bulundu.
Süt Damlası'ndaki deneyimini ve farklı dillerdeki yayınlardan
derlediklerini "Küçük Çocuklar Muayenehanesi ve Süt Damlası" adlı
kitapta topladı (İstanbul, 1925).

*- ÜLKENİN DIŞINA AÇILAN BİR SES
Safiye Ali üç uluslararası tıp kongresinde Türkiye'yi temsil etti.
İlki 1924'te Londra'daki uluslararası kadın doktorlar kongresiydi;
ansiklopedi maddesi bunun onu uluslararası bir kongrede Türkiye'yi
temsil eden ilk kadın katılımcı yaptığını yazıyor.
Meslek dışında da kamusal hayatın içindeydi.
1927'de Türk Kadınlar Birliği'nin mebus adayı olarak gösterdiği
kadınlar arasındaydı.
1928'de yakalandığı hastalık nedeniyle Almanya'nın Dortmund şehrine
gitti, mesleğine orada devam etti ve İkinci Dünya Savaşı yıllarında
Almanya'da sivil halka hizmet etti.

*- BUGÜN İÇİN İKİ ÖLÇÜLÜ DERS
Bu hikâyeden genel bir başarı formülü çıkarmak doğru olmaz.
Safiye Ali'nin koşulları herkesin sahip olabileceği şeyler değildi:
devletin sağladığı bir burs vardı ve ansiklopedi maddesinde aktarılan
bir konuşmaya göre 16 yaşındayken beş yabancı dil biliyordu.
Ama iki noktayı bugünle bağlamak mümkün.
Birincisi, kimin hangi mesleğe ulaşacağını yalnız kişisel kararlılık
belirlemiyor; kurumların kapısını kime açtığı da belirliyor.
Safiye Ali'nin yolu, ülkesindeki okullar kızları kabul etmediği için
yurt dışından ve bir bursla geçti.
Bugün bir kurumda "neden üst kademede daha az kadın var?" sorusu
sorulduğunda, adayların cesaretinden önce erişim yollarına bakmak bu
yüzden anlamlı.
İkincisi, kişinin etkisi kurduğu yapıyla çoğalabiliyor.
Bir muayenehanede tek tek hastaya ulaşan bir hekim, kayıt tutan, ev
ziyareti yapan, annelere eğitim veren ve şubeleri çoğalan bir kurumun
parçası olduğunda çok daha fazla aileye dokunabiliyor.
Bu kurumun büyümesinde başkalarının da payı vardı.
Tıp tarihi yazısına göre Safiye Ali, Süt Damlası'ndaki çalışmalarında
Besim Ömer Paşa'nın yanında dönemin belediye başkanından ve tanınmış
hekimlerden de büyük destek gördü. Öncü hikâyelerinde bu destek ağı
çoğu zaman görünmez kalıyor.
Safiye Ali'nin hikâyesi, öncülüğün yalnız bir "ilk" unvanı değil,
başkaları için kurulan bir imkân olduğunu da hatırlatıyor.
Maalesef her zaman birçok insanımızın alanında, kapısı hâlâ herkese
aynı açıklıkta açılmayan bir eğitim ya da kariyer yolu bulunmuyor.
Burada en çok kıskançlık, fesatlık, çekememezlik gibi sorunlar çıkıyor.
Çok ama çok örnekleri var….

*- DEĞER YARATIYORLAR
Sabancı Holding CEO’su Kıvanç Zaimler, COP31 kapsamında Financial
Times’a verdiği röportajda, küresel enerji dönüşümünü,
elektrifikasyonun iklim hedeflerine ulaşmadaki kritik rolünü ve
Sabancı Topluluğu’nun sürdürülebilirlik odaklı yatırımlarını
değerlendirdi.
Yenilenebilir enerjiden temiz mobiliteye, sanayide karbonsuzlaşmadan
sürdürülebilir finansmana uzanan geniş faaliyet alanlarıyla enerji
dönüşümüne sunulan katkıları paylaştı.
Kıvanç Zaimler, ‘COP31’in Resmi Elektrifikasyon Partneri olarak, güçlü
ekosistemimiz ve yatırımlarımızla düşük karbonlu ekonomiye geçişi
hızlandırmaya ve sürdürülebilir bir gelecek için değer yaratmaya devam
ediyoruz.’ Dedi.

*- HUZUR VERİR, HAYRANLIK UYANDIRIR
Karadeniz’in hırçın kadını Olkan Özkır, İngiltere’den yazdığı
mektupta, ‘Kaydedin Lazım Olur!...’ demiş…
Okyanus, dünyanın en büyük yaşam kaynağıdır.
Yüzeyimizin yaklaşık %70’ini kaplayan bu engin su kütlesi, sadece mavi
bir manzara sunmakla kalmaz, aynı zamanda gezegenimizin iklimini
dengeler, milyarlarca canlıya ev sahipliği yapar ve insanlık için
sayısız kaynak barındırır.
Dalgaların ritmi, rüzgârla dans eden suyun melodisi ve derinliklerinde
sakladığı gizemlerle okyanus hem huzur verir hem de hayranlık
uyandırır.
Yüzeyinde göz alıcı bir sakinlik görülebilir, ancak derinliklerinde
hâlâ keşfedilmeyi bekleyen sırlarla doludur.
Bilim insanları, okyanusların sadece küçük bir kısmını keşfedebilmiş durumda.
Bu da onu, yeryüzündeki en gizemli alanlardan biri yapıyor.

*- TEHDİT ALTINDALAR
Okyanuslar aynı zamanda büyük bir ekosistemdir.
Mercan resiflerinden dev balinalara, mikroskobik planktonlardan
yırtıcı köpeklere kadar sayısız canlının yaşam alanıdır.
Bu canlıların birçoğu, iklim değişikliği ve kirlilik nedeniyle tehdit
altındadır.
Okyanusların sağlığı, doğrudan bizim sağlığımızla bağlantılıdır.
Doğanın bu görkemli yüzü bize sadece seyirlik bir güzellik değil, aynı
zamanda sorumluluk da sunar.
Okyanusları korumak hem bugünün hem de geleceğin yaşamı için vazgeçilmezdir.

*-

YAŞAR EYİCE'ın Diğer Yazıları

Yorumlar (0)

Yorumlar yükleniyor...