"BAŞKOMUTAN YAVERSİZ GİDEMEZ!"
Köşe Yazısı

"BAŞKOMUTAN YAVERSİZ GİDEMEZ!"

ATİLLA KÖPRÜLÜOĞLU
ATİLLA KÖPRÜLÜOĞLU
12 Nov 2025 6 dk okuma 172

"Ben Atatürk’ü daha genç bir zabitken bugün herkesin onu Atatürk olarak takdir ettiği derecede sevmiş ve onun kudretine iman etmiştim.??

Bir ömür dostluk, yoldaşlık; ölesiye bağlılık;

Selanik'tendir!

Aynı mahalledendiler, birlikte okudular.

Harp Okulu’nda da!..

Hemen bir anı;

Selanik’te ünlü Olimpos gazinosundaki masada 

Mustafa Kemâl dostlarına ileride nasıl 

iktidara geleceğini ve onlara gelecekteki görevlerini anlatmaktadır.

O masada; Fuat Bulca, Nuri Conker, Fethi Okyar

ve Salih Bozok vardır.

Herkese görev taksimi yapar Mustafa Kemâl.

Sıra Bozok’a gelince:

‘Salih seninle hiç ayrılmayacağız.

Yaver yapacağım kendime seni.’’

Masadakiler sorarlar:

‘Peki sen ne olacaksın?’

Yanıt nettir:

‘Ben size bu görevleri verecek adam olacağım.’

Ve Salih Bey, Suriye Cephesi’nden itibaren O'nun emrine girer.

Milli Mücadele’de, Heyeti Temsiliye’de,

Cumhuriyet-in ilânından sonraki dönemde de!..

"Bozok" soyadını da bizzat 1934'te Atatürk verir. 

*** 

O "ateşten gömleği gözünü kırpmadan’’ 

giyenlerden biridir 

Salih Bozok...

"Bandırma Vapuru"nda

doğacak kuruluş/ kurtuluş güneşini erkenden gören yolculardandır.

En önemli kararların alındığı ‘’Atatürk’ün Masası’’nda yeri hep vardır. 

Ölünceye kadar hep ‘’tarifsiz sevdayla bağlandığı’’ Paşa’sının 

yanındaydı Salih Bozok; en güvendiği inandığı isim olarak! 

Öyle ki; Mustafa Kemâl evlendiğinde 

Latife Hanım’ın bile şahidiydi, 

Zübeyde Hanım rahmetli olduğunda, Paşa yetişememiştir.,

Başyaver Salih toprağa vermiştir.

****

Mevsim; hazandır, 

Atatürk Dolmabahçe’dedir, hastalığı ilerlemiştir.

Salih Bozok, Başbakan İsmet Paşa’ya bir mektup kaleme alır;

‘’Parmaklarım kırık, gözlerim kör olsaydı da

böyle acı bir mektup yazmasaydım(…)

Atatürk'ümüzün bugünkü sıhhi vaziyeti 

korkulacak kadar vahimdir. 

Kalbim parçalanarak 

bu elim haberi vermek mecburiyetinde kaldığım için ayrıca acı duymaktayım.’’

*** 

Doktorlarıyla sağlık durumu hakkında

bilgi alışverişinde bulunduğu birgün onlara sorar;

‘’Kalbime kurşun sıkarsam ya da beynime sıkarsam ne olur?’. 

Oğlu Muzaffer’in anlattığına göre; ‘‘Beynine sıkarsan 

kör olursun, ölme ihtimalin daha az; en iyi ölüm, 

kalbe sıkılan kurşunla olur’ yanıtını almıştır.

Ardından da o gün ve her gün traş olurken tentürdiyot alır, 

kalbine ateş edeceği yeri işaretler; eli şaşmasın diye!

Kafasına koymuştur Atatürk veda edince intiharı!

Hatta aylar önce eşi Pakize’yle paylaşmıştır bir mektupla!..

***

“Maddi manevi hiçbir kuvvet, hiçbir mucize 

artık onu kurtaramayacaktı.

Saraya, uykuda 

yürüyen adamlar gibi gelip gidiyordum. 

Birisi belki adımı sorsa cevap verecek halde değildim. 

Yalnız Atatürk’ün öldüğü günü hiç unutamıyorum. 

Hekimler büyük ölünün odasından çıktıkları zaman yüzüm kim bilir nasıl korkunç bir hal almış ki Dr.Mim Kemâl telaşla ‘Nereye gidiyorsun?’ diye sordu.

‘Hiç! Gidiyorum, işim bitti artık’ dedim.

Fakat Kemâl Bey, bırakmadı.  

Kalbim iki değirmen taşı arasına düşmüş bir buğday tanesi olsa ancak bu kadar ezilirdi. 

Ne ağlayabiliyor, ne konuşabiliyor, ne de konuşulanları anlıyordum. 

Kendimden geçmişim. Odadan deli gibi fırladım.

Sonrasını hiç ama hiç hatırlamıyorum. 

Gözümü açtığım zaman kendimi hastanede buldum.”

Bu satırlar; Büyük Önder’i “bir gölge gibi 

sonsuzluğun eşiğine kadar takip eden” 

Salih Bozok’un hatıratındandır

(Atatürk’ün Yaveri Salih Bozok Anlatıyor-Alaca Yayınları)

***

Hadise şöyleydi; ‘’kadimini’’ yitirmiştir Salih Bozok!

Odaya girmiş, gözyaşlarıyla son bir kez Paşa’sının yüzünü 

okşamış, elini öpmüş ardından da

tabancasını çekip ‘’Başkomutan yaversiz gidemez’’ demiş,

kalbine bastırıp tetiği çekmişti.

Mermi kalp çevresindeki yağ tabakasına takılmıştı, ölmemişti!

40 yıl ölümüne sevdiği, öfkelere sevinçlere 

ortaklık yaptığı, gizli saklısına tanık olduğu; 

‘’benim oksijenim’’ dediği

Mustafa Kemâl’e bu kez yoldaşlık yapamamıştı!

(Smith-Wesson tabanca, arşivi, kitapları ve bazı eşyaları bugün bir koleksiyonerden alınmış Yapı ve Kredi Bankası 'nın emanetindedir.)

O kurşun ise, ölene dek kızı Sabiha'nın  boynunda kolyedir!..

***

Bu yaşanmışlığı dizelere taşırken; 

kendime sormadan edemedim.

‘’Edebiyatın Kaptanı’’ Attilâ İlhan,

‘‘ben ağlarım/ gözlerimin yaşına bak/

ankara kalesi'nde rasattepe'de/bir akça şahan gezer dolanır/

yaşın yaşın mezarını aranır/şu dünyanın işine bak/

mustafa'm mustafa  kemal'im’’ dizelerini  

Salih Bozok’un Atatürk sevgisinden 

etkilenip yazmış olabilir miydi?

***

Gazi Mustafa Kemâl Atatürk, 

Dünya'da ve ülkemizde

-tartışmasız- itibarı en yüksek, en sevilen gerçek önderdir.

Tarihte; O'nun kadar

özlenen, anılan lider yoktur.

Bitimsiz minnetle,saygıyla,

bağlılıkla.

O’nun adı yere de, göğe de yazılmıştır!

Atatürk'ün canını emanet ettiği Salih Bozok’un olduğu gibi;

her birimizin de yürek kulvarında

bir Atatürk vardır. 

O; hep yaşayacak, yaşatılacaktır!

87 YIL GEÇTİ 10SUZ...

Hatırına ve hatırasına saygı ile...

ATİLLA KÖPRÜLÜOĞLU'ın Diğer Yazıları

Duruşuna, kalemine saygı ile BEKİR ABİ

Bu ülkenin en büyük köşe yazarlarındandı. Doğru söylediği yazdığı için dokuz köyden kovuldu. Doğruları söylemekten, yazmaktan asla vazgeçmedi. Hiç yalan yazmadı! Kalemini ne sattı, ne de kiraladı. Tiyatro Yazarı ve Yönetmeni Haluk Işık Dostum'a "Bekir Coşkun ve bir cümle" dedim, yanıtı; "Bekir Coşkun olmak zordu, o yazısıyla yüreğiyle bunu hepimizden bir parçaya dönüştürdü." oldu. Ne doğruydu...

18 Oct 2026 207

LEVENT KIRCA'SIZ 11 YIL...

Yaşamın hüzünlü, en acıklı anlarında bile bizi güldürmeyi, tebessüm ettirmeyi başarabilirdi Levent Kırca. 41 yıllık tiyatro yaşamında "bol kepçe kahkahanın"... Politik mizahın... Makyajın... Taklidin ustasıydı

13 Oct 2026 178

Sinemamız "ALTIN ÇOCUK"suz;

Hem oyun gücüyle, hem sesiyle bir döneme imzasını atmış sinema efsanesiydir Göksel Arsoy. Yeşilçam’ın yaşayan çınarlarındandı. Sinemaya başladığında -yıl 1957'ydi- ünlü romancı ve sanatçıların kitaplarının baş karakterlerini o canlandırırdı...

06 Oct 2026 204

Müziğimizin Nâzım’ı; İşte RUHİ SU

"Onun yüreğinde çok sevdiği halkı vardı, sevda vardı, direnç vardı… Eserlerinde; Anadolu’nun çok kültürlülüğü vardı. Bu coğrafyanın hoşgörüsü, geçmişi ve destanları vardı..."

20 Sep 2026 240

TARIK AKAN'SIZ 10 YIL...

Para ve ün için değil insanlık, Cumhuriyet değerleri eğitim, kültür, sanat için harcanan inatçı hayattır Tarık Akan. Bu kalpler seni unutur mu "yüreği de yakışıklı"!.. 📌Onu; salt -sinema sanatçısı- olarak görmek doğru değildir!.. Yapımcı, yazar, eğitim gönüllüsü, Nâzım sevdalısı, asla baş eğmez bir Mustafa Kemâl devrimcisidir de!

17 Sep 2026 224

Yorumlar (0)

Yorumlar yükleniyor...