10 KASIM NE ANLATIR
Köşe Yazısı

10 KASIM NE ANLATIR

FİKRİ ÇALIŞKAN
FİKRİ ÇALIŞKAN
09 Nov 2026 9 dk okuma 351

“Beden bir gün toprak olsa da, TÜRKİYE CUMHURİYETİNİN SONSUZA KADAR YAŞAYACAĞINI MI? (UNUTMA: “ Türkiye Cumhuriyetini kuran ANADOLU AHALİSİNE TÜRK MİLLETİ DENİR.”

TARİH DEDE ŞAHİTTİR.
Orhun Nehri, o Ulu Su yola çıktıklarında ,
“Sakın unutma, Dicle’yi de
Alacağız yanımıza Fırat’ı da!” diye, Yenisey’i çok sıkı tembihlemişti
Sonra Yeşilırmak katıldı
Kızılırmak geldi, arkasından Gediz
Atkılar hep bir yönde Dolbahçe önlerinde Boğaza aktılar aktılar.

Durulacak gün değildi gün
Dağ gibi duruyordu Ağrı
Güngörmüş bir bilge gibi
duruyordu
Koluna girmiş delifişek Kocatepe’nin

Spil’e yakışır mı geride kalmak
Göz yaşı döküyor Niyobe sırtında
El ettiler Çaldağı’na
Koyuldular yola.

Yetişti Mezopotamya Ovası
Çukurova’yı almış yanına
Malazgirt’ten ses gitti
Dumlupınar’a geldiler kol kola
Cenaze töreninde olduğu gibi
Anma Töreninde de
Yeniden baş sağlığı dilediler
Birbirlerine dertleştiler
Uzun uzun gözleri yaşlı.

Sonra Karacoğlan çıktı geldi
elinde sazı sökün ettiler ardından
Dadaloğlu, Köroğlu, İnce Memet
Fuzuli vardı, Nesimi vardı
Yunus Emre, Mevlana
Müzeyyen Senar, Münir Nurettin,
İdil Biret, Hacı Bayram,
Kaygısız Abdal,Aşık Veysel,
Neşet Ertaş, Mahzûni, Arif Sağ, Kemal Sunal, Tarık Akan,Gülşen Kutlu, Fazıl say daha niceleri
Elerinde sazlar dillerinde türküler,
Deyişler ağıtlar çağlayıp geldiler

Kül-Tikin Anıtı geldi durdu
Durduğu yerde taş kesildi
Kederden, acıdan.

Bilge Kağan Anıtı geldi durdu
Taş kesildi durduğu yerde
Kederden, acıdan.

Kalkıp yerinden yetişti Gün
Kalkıp yerinden yetişti Ay
Kalkıp yerinden yetişti Yıldız.

Kalkıp yerinden yetişti Gök
Kalkıp yerinden yetişti Dağ
Kalkıp yerinden yetişti Deniz.

10 Kasım 38’di Atam, gözünü yumduğunda; yıl yılı kovaladı,
81 yıla vardı yokluğunla geçen zaman ve 81 yıllık hasret; hiç çıkmadın aklımızdan,
kalbimizde yerin.

Acımız derin.

Olsa da daha da yaklaştık sana
Büyüdün gözümüzde
Büyüdü büyük eserlerin.

Gel gör ki Atam,
derin olsa da acımız
Yıllar kovalasa da yılları
38’den uzaklaştıkça
Her yıl, daha da yaklaştık sana
Sen Türk Milleti’ne sevdalıydın
Biz kara sevdalıydık sana
Ayrılamazdık elbette buluşacaktık
Elbette buluştuk yine birlikte
Aştık dağları.
Büyüdün yeniden gözümüzde
Büyüdü büyük eserlerin.
Fikirlerinin okyanusu daha da
Berraklaştıkça gözümüzde
Sorularla çoğaldı cevaplarımız
Açıldı gözlerimiz açıldı
Uyandık yeniden uyandık
Derin uykulara dalmış olsak da.

Bir insan “Özgürlük ve Bağımsızlık
Benim karakterimdir” diyorsa,
Ne demek istiyordu?
Ne anlamalıydık bundan?

“Türk Milleti”
neden “ölmeyi seçmeliydi”
Neden “daha iyiydi?”
Esir yaşamaktansa onun için
Ölmek?

Neden yakışmazdı
teslim bayrağı çekmek insan olana? Bağımsızlık o denli çok mu değerliydi? “Ya istiklal; ya ölüm” müydü bizler için tek seçenek?

Bizler için kurduğun düşün
Bir ucunda millet,
Bir ucunda ordu
Bir ucunda çocuklar
Bir ucunda gençlik
Temel vatanın varlığı,
Bağımsızlık vazgeçilmez
“Sonsuza kadar payidar olacak Cumhuriyet” hem armağan Türk Gençliğine hem “emanet”

“Orduların ilk hedefi Akdeniz”
Peki Atam neden
“Çanakkale geçilmez?”

Ve neden öğretmenlere
“Fikri hür, irfanı hür, vicdanı hür”
Gençler yetiştirin diye ödev vermiştin? Ödevin aydınlığı gösteren yol olduğunu, yolun ucunda “ufuktan güneşin doğacağını” kavrayınca belledik yolumuzu

Işığımız sendin,
senin yolun tek yoldu
Sevgili Başöğretmenim.

Hem siyasetçinin,
hem tüccarın elinde çıkar aracı olmasın diye tertemiz inançlar,
hurafeleri def edelim akılcılıkla bağnazlığı kovalım ve özgürlük içinde yaşansın, çocuklarımız özgürce büyüsün.

Kimse karışmasın,
kimsenin inancına;
Aklın yolunda yürüyelim.

Dünya kendi yolunda yürüsün
İnanç kendi yolunda
Ancak böyle ulaşılır, insan olarak kadın erkek eşitliğine de
Çağdaş demokrasiye de diye mi
Nişanladın özgürlükle laikliği?

Umutlarımızı bağladığımız
Gençleri yetiştiren anaların
“Eşit yurttaşlığı” çağdaşlaşmanın da temeli olacaktı demek ki.

“Hayatta en gerçek yol gösterici”
Neden “bilimdi, teknikti, fendi?”
Bunlar olmadan kurulamaz mıydı
Teknoloji ve sanayi?

“Güzel sanatlarda başarı elde edilmişse bu bütün devrimlerde başarı kazanıldığını gösterir” sözünü duyduğumda anlamıştım
toplum hayatımız için sanatın ne denli vazgeçilmez olduğunu. Hele, “sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir” sözünü inan mıh gibi çaktım belleğime kulağıma hep küpedir Atam.

Bir millet için ahlaksızlık, ne büyük zillettir, ahlaksızlıkla millet küçülür
bunu iyi bilmemiz, hiç akıldan çıkarmayalım diye mi, “bir milletin ahlak değeri o milletin
yükselmesini sağlar” demiş,
bununla da yetinmeyerek; “bir millet zenginliğiyle değil; ahlak değeriyle ölçülür” diye eklemiştin?

Türk Dil Kurumu’nu kurmaktaki
amacın, Ulus bilinci ve ulusal
benliğimiz için, dilimizin zenginliği gibi bağımsızlığını da, yaşamsal değerde gördüğün için miydi?

Türk Tarih Kurumu
Tarihi araştırıp öğrenmemiz
Tarih bilinci kazanmamız,
dünyayı tanımamız, kendimizi
kimlik ve kişiliğimizi, benliğimizi, moral değerlerimizi bilmemiz, ulusal güvenliğimiz, birlik ve
bütünlüğümüz için barışın
güvencesi için vazgeçilmez
koşul olarak belledik.

Bu bakımdan “Yurtta barış”
Yetmezdi! Bunun için de
“Dünyada barış”ın
Gerçekleşmesi için
mücadeleden de
Elbette vazgeçemezdik.

Anadolu toprağı bu gün vatan olmuşsa bize; çağlardır onu alın teriyle sulayan, göz nuruyla
bezeyen, emeğiyle işleyen
“hakiki üretici” dediğin köylümüz
bunun için mi “milletin efendisiydi?”

“Efendi” dediğin üreticiler seni her zaman “Efendilerin efendisi” olarak selamlıyor
Bu seksen milyon olarak
göğsümüzü kabartmakta.
Kendi küllerinden doğan
“Türk Devleti’ni kuran Anadolu
halkına Türk Milleti denir”
derken, şunu anladık anlıyoruz:
“Bu toprakta yaşayanların hepsi
Bu milletin ayrımsız, eşit ve onurlu yurttaşıdır. Özgür yaşamalı her biri.” Doğru mu?

Kulaklarımıza küpe olsun diye,
Demiştin ki bizlere
“Benim naçiz vücudum
Bir gün toprak olacaktır…”
Evet toprak oldu,
Karıştı Anadolu toprağına
naçiz vücudun

Yıl yılı kovaladı
81 yıla vardı yokluğun.
Halâ taze acımız, halâ çok derin.

Öyle de olsa unutmadık
Kulaklarımızda küpedir sözlerin
Bir an olsun unutmadık
“Fakat Türkiye Cumhuriyeti
Sonsuza dek yaşayacaktır”
Bu öngörün ne denli kesin bir gerçeği vurguluyor.
Aklınla bin yaşa Atam.

Israrla dile getirdiğin
bir büyük gerçek daha var;
aklımıza yazdık onu da.
Hani “Size hiçbir donmuş kural bırakmıyorum, Bu yüzden
günün gereksinmelerine uygun adımları atarak, devrimi kesintisiz sürdürmeli”ydik.

“Zaman akıp gidecektir” çünkü
Çünkü hiçbir şey “tabulaşmayacaktı”
Yoksa çıkılamazdı
üstüne uygarlığın
Oysa biz mutlaka
“çağdaş uygarlığın
üstüne çıkmalıydık.”

Anlamaya çalıştık
Her gün biraz daha iyi anladık
Biz seni anladıkça da,
yıllar kalktı aramızdan
Ve çoğumuz,
daha da yaklaştık sana
Düşmanlarını daha iyi tanıdık.

Tanımasına tanıdık
Ancak en temel düşünceni
Tam kavrayamadık
Bağımsızlığımızı korumanın
Altın kuralını söylemiştin bize
“Ekonomik bağımsızlığını
koruyamayan uluslar siyasi
bağımsızlıktan da
yoksun kalmaya” mahkûmdu.

Bunun için mi milletimizle
“az zamanda
Çok büyük işler başarmıştınız?
Anadolu bozkırlarını,
dağları, taşları, ovaları
fabrikalarla donatmıştınız?
“Her biri bir kale” olan onlarca
Yüzlerce baca tütüyordu gece gündüz. Ve “çalışkan, zeki, vefakâr ve cefakâr” insanımızın ocakları da yanıyordu.

‘İstikbal göklerde’ydi
senin sözlerinle bu yüzden mi uçak fabrikaları kurup
Avrupa ülkelerine bile ihraç
etmiştik. Türk mimarının,
mühendisinin, Türk emekçisinin ekonomik mücadelesiyle
gerçekleşen Türk yapımı
uçaklarımızı?

Gel gör ki, senden sonra, bunu hemen unuttuk Tam tersi bir yol tutturduk, satıp savdık, tükettik varlıklarımızı. Umutları söndürdük düşleri kuruttuk. En sonunda da, Affedersin Atam, Zokayı yuttuk.

İşte böyle Atam
Kimini tam anlamadık dediklerinin
Eksik anladık kimini de
Çocuklarımıza okutmadık
Sakladık gerçekleri
Yer vermedik kitaplarda
Geleceğimize kıydık.
Anladığımız kadarıyla olsun
Gereklerini yaptık mı derseniz;
“Evet” desek, yalan olur
Bunca yanlış varken ortada.

Neler vermemiştin oysa
Çocuklarına 23 Nisan
Gençliğine 19 Mayıs
Milli Ordumuza Büyük Zafer
Tüm Milleti’ne bayramdı
Cumhuriyetin
Paha biçilmez armağandı

Hakkını verdik mi bunların peki?

Her şeyi değilse de Atam
Çok şeyi anladık nihayet.
Artık hedef yanlışlardan dönmekti
Bu kararla kararlılığımız,
umudumuz, direncimiz
Şimdi daha da güçlü
Çünkü uzaklaşsak da 38’den
Anladıkça seni, yaklaştıkça sana
Biz senden uzaklaşmanın
Ne demek olduğunu öğrendik
Bunun bedelinin ne denli
Ağır olacağını gördükçe
Doğdun yine kalplerimizde
Büyüdün beynimizde
Şimdilerde her birimiz artık
‘İzmir’in dağlarında açan
çiçek’lerdik.

İşte böyle Atatürk’üm
Her 10 Kasım’da
sen doğunca böyle
bu toprağın bağrından yeniden
Zorda darda oldukça
Engeller çok olsa da zor olsa da
Yolundan yürüdükçe
Sürecek Devrimlerin

Yazgın ölümsüzlüktür
bu topraklarda
Ve tam da dediğin gibi
Seninle birlik uzanıyor
zamanlar ötesine
Ölümsüz Cumhuriyetin.

Evet yaramız ağır
inkâr edecek değiliz
Acımız çok derin.

Ve fakat Atam
Her gün daha da sıkı
sarılıyoruz fikirlerinize
Daha da bağlıyız aydınlık yoluna
Gün gün büyüyorsun gözümüzde büyüyor
Büyüyor büyük eserlerin.*

FİKRİ ÇALIŞKAN'ın Diğer Yazıları

Yorumlar (0)

Yorumlar yükleniyor...