Mahkeme, Çeşme Aya Yorgi’deki imar planlarını iptal etti

İzmir’in Çeşme ilçesi Dalyan ve Sakarya mahallelerinde yer alan Aya Yorgi mevkiine ilişkin hazırlanan koruma amaçlı imar planları yargıya taşınmıştı. Çevre örgütleri ve yurttaşlar, bölgenin doğal sit alanı statüsüne rağmen yapılaşmaya açılmak istendiğini belirterek planların iptalini talep etti.

Davada, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 16 Ekim 2024’te onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planları incelendi.

Mahkeme: Üst ölçekli planlarla çelişiyor

Kararı veren İzmir 5. İdare Mahkemesi, söz konusu planların üst ölçekli çevre düzeni planlarıyla uyumlu olmadığını tespit etti.

Mahkeme kararında, üst planda “bölge parkı ve büyük kentsel yeşil alan” olarak belirlenen alanın alt ölçekli planlarda konut, turizm ve çeşitli sosyal donatı alanlarına açıldığı vurgulandı. Bu durumun planlama hiyerarşisine ve şehircilik ilkelerine aykırı olduğu belirtildi.

Kararda dikkat çeken en önemli değerlendirmelerden biri, alanın doğal sit niteliğine rağmen yapılaşmaya açılması oldu. Daha önce de benzer planların yargı kararlarıyla durdurulduğu hatırlatıldı.

Danıştay 6. Dairesi tarafından verilen yürütmeyi durdurma kararına da atıf yapılan kararda, yeni planların bu kararların gereklerini karşılamadığı ifade edildi.

Mahkeme, doğal çevrenin korunması gerekirken yapılaşmaya izin verilmesinin koruma-kullanma dengesini bozduğunu vurguladı.

Yeşil alanlar ciddi şekilde azaltıldı

Bilirkişi raporuna dayanan değerlendirmelerde, plan değişikliğiyle bölgede büyük ölçüde yeşil alan kaybı yaşanacağı ortaya kondu.

Kararda şu tespitlere yer verildi:

- Açık ve yeşil alanların önemli ölçüde azaltıldığı
- Alanın konut ve yapılaşmaya açıldığı
- Yaklaşık 1000 kişilik yeni nüfus öngörüldüğü

Bu durumun hem çevresel dengeyi hem de bölgenin doğal karakterini olumsuz etkileyeceği ifade edildi.

Kamu yararına aykırı bulundu

Mahkeme, planların yalnızca teknik değil aynı zamanda kamu yararı açısından da sorunlu olduğunu belirtti. Kararda, doğal alanların korunması yerine yapılaşma odaklı bir yaklaşım benimsendiği vurgulandı. Ayrıca planlarda nüfus artışı ve bölgeye etkilerine ilişkin yeterli analiz yapılmadığı da dikkat çekti.

Tüm bu gerekçeler doğrultusunda mahkeme, dava konusu imar planlarının hukuka uygun olmadığı sonucuna vardı.

İzmir 5. İdare Mahkemesi, Aya Yorgi bölgesine ilişkin 1/5000 ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı imar planlarının iptaline hükmetti.

Yeni süreç nasıl işleyecek?

Kararla birlikte, bölgedeki mevcut imar planları geçersiz hale geldi. Yeni bir plan yapılması durumunda mahkeme gerekçelerinin dikkate alınması gerekecek. Doğal sit statüsünün korunması yönündeki hukuki süreç güçlenmiş oldu.

Uzmanlara göre karar, yalnızca Çeşme için değil, Türkiye genelindeki benzer çevre davaları açısından da emsal niteliği taşıyabilecek önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Kaynak: Yenigün