Erythrai’nin geçmişine ışık tutan buluntular: Gümüş sikkeler, kemik flüt ve antik sokaklar

Çeşme’de bu yıl ikincisi düzenlenen Kültür Yolu Festivali kapsamında gerçekleştirilen söyleşide, Erythrai Antik Kenti’ndeki arkeolojik çalışmalar ele alındı. Kazı Başkanı Dr. Özlem Vapur, sunumunda 2025 yılında yürütülen çalışmaların yanı sıra antik kentin yerleşim geçmişi, mimari yapıları ve ziyaretçilere yönelik çevre düzenleme hazırlıkları hakkında bilgi verdi.

Çeşme’nin Ildır Mahallesi’nde bulunan Erythrai’nin Antik Çağ’da geniş bir bölgeyi kontrol eden kent devleti olduğunu anlatan Vapur, bugün kazıların sürdürüldüğü yerleşimin bu devletin yönetim merkezini oluşturduğunu ifade etti. Yaklaşık 150 hektarlık alanı çevreleyen surlara dikkat çeken Vapur, modern yerleşimin antik kentin üzerinde bulunmasının bazı yapıların tespitini güçleştirdiğini kaydetti.

Yerleşimin geçmişi 4 bin 500 yıl öncesine uzanıyor

Vapur, Cennettepe’de gerçekleştirilen kazılarda ortaya çıkarılan Erken Tunç Çağı kalıntılarının, bölgedeki yerleşim tarihini milattan önce üçüncü binyılın ortalarına kadar götürdüğünü belirtti.

Ekrem Akurgal dönemindeki kazılarda açığa çıkarılan Athena Tapınağı ve çevresindeki buluntulara da değinen Vapur, pişmiş toprak ve bronz eserlerin Erythrai’nin zenginliğini ve farklı coğrafyalarla kurduğu ilişkileri ortaya koyduğunu anlattı. Bu eserlerin bir bölümünün İzmir ve Çeşme’deki müzelerde sergilendiğini aktardı.

Antik sokaklarda gelişmiş altyapının izleri

Sunumda, antik kentin ticaret ve üretim faaliyetlerine ilişkin bulgular da paylaşıldı. Vapur, kazılarda taş döşeli sokaklar, sokak kenarlarında su tahliye kanalları, avlular ve ana caddelere bağlanan drenaj hatlarının tespit edildiğini söyledi.

Yapı kalıntılarının çok katlı konutların varlığına da işaret ettiğini belirten Vapur, limanla bağlantılı yerleşim alanlarının hem üretim ve depolama hem de yaşam alanı olarak kullanıldığını ifade etti.

Bir küpün arkasında 110 gümüş sikke

Kazıların dikkat çeken buluntuları arasında, büyük bir depolama küpünün arkasına gizlenmiş 110 gümüş sikke de yer aldı. Vapur, Erythrai’ye ait bu sikkelerin milattan önce 4. yüzyılın sonu ile 3. yüzyılın başlarına tarihlendirildiğini aktardı.

Kentte Efes, Kolofon, Teos ve Milet gibi farklı merkezlere ait sikkelerin de bulunduğunu belirten Vapur, bu çeşitliliğin Erythrai’nin ticari ilişkilerinin anlaşılmasına katkı sunduğunu dile getirdi.

Nadir buluntular arasında kemik flüt de var

Vapur, 2025 yılı çalışmalarında ele geçen kemik flüt parçalarını da sunumunda tanıttı. Geç Arkaik–Erken Klasik Dönem’e tarihlendirilen flütün nadir buluntular arasında olduğunu belirten Vapur; Athena betimli kabartmalı bir kutu kapağı, yüzük taşları ve cam eserler hakkında da bilgi verdi.

Dokuma tezgâhı ağırlıkları ve mor boya üretimiyle ilişkili deniz kabuklarının, kentteki tekstil faaliyetlerine ışık tuttuğunu anlatan Vapur, seramik ve amfora üretiminin de Erythrai ekonomisinde önemli yer tuttuğunu kaydetti.

Yeni ziyaretçi güzergâhı hazırlanıyor

Antik kentin daha rahat gezilebilmesi için çevre düzenleme çalışmaları yürüttüklerini açıklayan Vapur, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Çeşme Belediyesinin bitki temizliği çalışmalarına destek verdiğini söyledi.

Akropol ve çevresinde üç boyutlu taramaların tamamlandığını belirten Vapur, mimarlar tarafından hazırlanan çevre düzenleme projesinin ocak–şubat aylarında ilgili koruma kuruluna sunulabilecek aşamaya getirilmesini hedeflediklerini ifade etti.

Proje kapsamında, ziyaretçilerin tiyatro ve akropol çevresine daha rahat ulaşabileceği yeni bir gezi güzergâhı oluşturulması amaçlanıyor.