Çeşme’nin sakız ağacına bilimsel inceleme: Antioksidan potansiyeli dikkat çekti

Çeşme’nin simgelerinden sakız ağacı, bilimsel bir araştırmaya konu oldu. Yalova Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa’dan araştırmacıların hazırladığı çalışmada, ilçeden toplanan Pistacia lentiscus L. örneklerinin antioksidan özellikleri ve biyoaktif bileşenleri incelendi.

“Ege Bölgesi Pistacia lentiscus bileşenleri: Bileşenlerin antioksidan aktivite üzerindeki etkisi” başlıklı araştırma, 14 Temmuz 2026’da Natural Product Research dergisinde çevrim içi yayımlandı. Çalışmayı Zülal Eryaman, Şebnem Şimşiroğlu, Oya Irmak Şahin, Jülide Hızal, Merve Keşkek, Erol Erçağ ve Durişehvar Özer Ünal gerçekleştirdi. 

Sakız ve kabuk örnekleri incelendi

Araştırmada, Çeşme’deki sakız ağaçlarından elde edilen kabuk ve sakız örneklerinden farklı çözücüler kullanılarak ekstraktlar hazırlandı. Bu ekstraktlar ile dal distilatlarının toplam antioksidan kapasitesi, toplam fenolik içeriği ve serbest radikalleri etkisizleştirme kapasitesi laboratuvar yöntemleriyle değerlendirildi.

Örneklerin kimyasal bileşenleri ise gaz kromatografisi–kütle spektrometrisi olarak adlandırılan GC–MS yöntemiyle analiz edildi. Böylece hem antioksidan aktivite hem de bu aktiviteyle ilişkili olabilecek bileşikler araştırıldı.

Alfa-pinen öne çıktı

Kimyasal analizlerde öne çıkan bileşenlerden biri alfa-pinen oldu. Etil asetat ekstraktında alfa-pinenin kromatografik pik alanı oranı yüzde 18,33, hekzan ekstraktında ise yüzde 8,34 olarak ölçüldü. Bu değerler, kullanılan analizdeki pik alanı oranlarını ifade ediyor; doğrudan sakızın ağırlıkça bileşimini göstermiyor.

Örneklerde ayrıca beta-mirsen, limonen ve karyofillen belirlendi. Etil asetat ekstraktında pirogallol ve kinik asit de tespit edildi.

Araştırmacılar, kullanılan çözücünün elde edilen bileşenleri ve antioksidan analiz sonuçlarını etkilediğini ortaya koydu. Toplam fenolik içerik etil asetat ekstraktında daha yüksek bulunurken, DPPH yöntemiyle ölçülen radikal süpürme aktivitesinde en yüksek değer metanol–su ekstraktından elde edildi.

Bileşenlerin birlikte etkisi araştırılıyor

Çalışmada, antioksidan aktivitenin yalnızca fenolik bileşiklerle açıklanamayabileceği belirtildi. Terpenoidler ve diğer uçucu bileşenler arasındaki etkileşimlerin de toplam antioksidan kapasiteye katkı sağlayabileceği değerlendirildi.

Bazı bileşiklerle antioksidan aktivite ölçümleri arasında güçlü istatistiksel ilişkiler saptandı. Ancak araştırmacılar, bu analizlerde örnek sayısının sınırlı olduğunu vurgulayarak bulguların daha geniş çalışmalarla doğrulanması gerektiğini bildirdi.

Bulgular laboratuvar düzeyinde

Araştırma, Çeşme’den elde edilen sakız ağacı örneklerinin, önceki bilimsel çalışmalarda bildirilenlerle karşılaştırılabilir antioksidan özellikler taşıdığını gösterdi.

Bununla birlikte çalışma, insanlarda yürütülen bir klinik araştırma niteliği taşımıyor. Laboratuvarda belirlenen antioksidan aktivite, sakızın tüketilmesinin herhangi bir hastalığı önlediği veya tedavi ettiği anlamına gelmiyor. Bulgular, Çeşme sakızının biyoaktif bileşenlerinin daha ayrıntılı araştırılması için bilimsel veri sunuyor.

Yalova Üniversitesi Araştırma Fonu tarafından desteklenen çalışmanın teşekkür bölümünde, laboratuvar olanakları için ABB Chemicals’a, katkıları için Hasan Ege Tütüncüoğlu’na, literatür araştırması için Eczacı Yeşim Karamürsel’e ve bitki materyalinin tanımlanması için Dr. M. Yiğit İnan’a yer verildi.