Çeşme’nin altında 3 bin 500 yıllık felaketin izleri

Çeşme’de bu yıl ikincisi gerçekleştirilen Kültür Yolu Festivali kapsamındaki söyleşide, Bağlararası kazılarında ortaya çıkarılan buluntular paylaşıldı. Kazı Başkanı Prof. Dr. Vasıf Şahoğlu, Musalla Mahallesi’nde, marinanın bir sokak arkasında bulunan kazı alanının, ilçenin binlerce yıllık geçmişine ışık tuttuğunu söyledi.

Sunumunda özellikle yaklaşık 3 bin 500 yıl önce Santorini’de meydana gelen volkan patlaması ve ardından oluşan tsunami üzerinde duran Şahoğlu, Çeşme Bağlararası’nda bu felaketin etkilerini gösteren arkeolojik kanıtlara ulaşıldığını ifade etti.

Volkanik kül ve tsunami dolguları bulundu

Kazılarda ince bir volkanik kül tabakası ile tsunami tarafından taşınan dolguların tespit edildiğini anlatan Şahoğlu, bulguların farklı uzmanlık alanlarından bilim insanlarının çalışmalarıyla değerlendirildiğini belirtti.

Şahoğlu, tortulardaki analizlerde mikroskobik deniz canlılarına ait kalıntıların bulunduğunu, yıkılan duvarların ve taşınan yapı malzemelerinin de dalgaların yerleşim üzerindeki etkisini anlamaya yardımcı olduğunu aktardı.

Santorini ile Çeşme arasında yaklaşık 270 kilometre bulunduğuna dikkat çeken Şahoğlu, kazılardaki bulguların felaketin geniş bir coğrafyadaki etkilerinin araştırılması açısından önem taşıdığını vurguladı.

Tsunami dolguları arasında genç bir erkeğin iskeleti

Sunumun dikkat çeken başlıklarından biri, tsunami kalıntıları arasında ortaya çıkarılan insan iskeleti oldu.

Şahoğlu, yaklaşık 15 yaşlarında genç bir erkeğe ait olduğu değerlendirilen iskeletin, Santorini patlamasının yol açtığı felaket sırasında yaşamını yitiren bir insana ilişkin ilk buluntu olduğunu söyledi.

Antropolojik incelemelerde, gencin dizinde yaşamı sırasında oluşmuş bir yaralanmaya ilişkin izler belirlendiğini aktaran Şahoğlu, bazı kemiklerde de dalgalarla sürüklenme sırasında meydana geldiği değerlendirilen kırıklar tespit edildiğini ifade etti.

Dalgaların izlediği güzergâh araştırıldı

Şahoğlu, çalışmalar sonucunda tsunami dalgalarının Çeşme Limanı’na girişine ve karadaki hareketine ilişkin değerlendirmelerde bulunduklarını anlattı.

Liman çevresindeki yükseltilerin dalgaların yönünü etkileyen doğal engeller oluşturduğunu belirten Şahoğlu, dalgaların yerleşim kalıntılarını taşıyarak bugün kazı yapılan alanda biriktirdiğini düşündüklerini söyledi.

Felaket sırasında yaşamın sürdüğü alanların bir bölümünün, günümüzde çarşı ve konutların bulunduğu kesimlerin altında olabileceğini ifade etti.

Çeşme’nin denizaşırı ticaretine ışık tutan buluntular

Bağlararası kazılarının yalnızca doğal afetlere ilişkin veriler sunmadığını belirten Şahoğlu, seramikler, taş kaplar ve dokumacılıkla ilişkili buluntuların Çeşme’nin deniz ticaretindeki yerini de ortaya koyduğunu anlattı.

Girit ve Kiklad Adaları ile bağlantılara işaret eden eserlerin bulunduğunu söyleyen Şahoğlu, seramikler üzerinde yapılan kil analizlerinin bazı kapların üretim yerlerinin belirlenmesine olanak sağladığını kaydetti.

Kazılarda elde edilen tohumların ve hayvan kemiklerinin de uzmanlar tarafından incelendiğini aktaran Şahoğlu, bu çalışmalarla binlerce yıl önce bölgede yaşayan insanların beslenme alışkanlıkları, üretim faaliyetleri ve günlük yaşamlarının anlaşılmaya çalışıldığını belirtti.

Geçmişteki felaketler farkındalık kazandırıyor

Sunumunun sonunda doğal afetlere ilişkin farkındalığın önemine değinen Şahoğlu, arkeolojik araştırmaların geçmişte yaşanan olayları anlamanın yanı sıra bu tehlikeler hakkında bilgi edinmeye de katkı sunduğunu ifade etti.

Şahoğlu, çalışmaların farklı üniversitelerden bilim insanlarının katkılarıyla, başta Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ankara Üniversitesi olmak üzere çeşitli kurum ve kuruluşların desteğiyle yürütüldüğünü belirtti.