Çeşme'de balıkçı ağlarına takılan iki nadir bronz heykel

Çeşme’de bu yıl ikincisi gerçekleştirilen Kültür Yolu Festivali kapsamındaki söyleşide, denizden çıkarılarak Çeşme Müzesine kazandırılan iki bronz heykel ele alındı. “Çeşme Müzesi’nde İki Ünik Heykel” başlıklı sunum yapan Dr. Kemal Çibuk, eserlerin arkeolojik önemini ve araştırma süreçlerini anlattı.

Çibuk, binlerce yıl deniz altında kalan bu eserlerin, antik dönem bronz heykel sanatının günümüze ulaşan nadir örnekleri arasında değerlendirildiğini belirtti. “Ünik” tanımının, bir eserin bilinen benzerinin bulunmamasını ifade ettiğini söyleyen Çibuk, yeni keşiflerle arkeolojik bilgilerin değişebileceğine dikkat çekti.

Bronz heykeller neden nadir?

Antik dönemlerde üretilen bronz heykellerin önemli bir bölümünün günümüze ulaşamadığını anlatan Çibuk, bunun başlıca nedenlerinden birinin metalin eritilerek yeniden kullanılabilmesi olduğunu ifade etti.

Bronzun farklı dönemlerde silah, sikke, süs eşyası ve çeşitli nesnelerin üretiminde değerlendirildiğini belirten Çibuk, deniz altında kalan heykellerin bu dönüşümden kurtularak korunabildiğini aktardı.

Bilimsel analizlerle üretim teknikleri araştırılıyor

Sunumda, heykellerin yapımında kullanılan kayıp balmumu döküm tekniği hakkında da bilgi verildi. Çibuk, metal bileşimini incelemek amacıyla esere zarar vermeden ölçüm yapılabilen taşınabilir XRF cihazlarından yararlanıldığını söyledi.

Röntgen incelemelerinin ise heykellerin farklı parçalarının nasıl üretildiğini, birleştirildiğini ve geçmişte onarım görüp görmediğini anlamaya yardımcı olduğunu belirtti.

Heykellerdeki zırh, giysi, saç ve yüz ayrıntılarının da tarihlendirme ve karşılaştırma çalışmalarında değerlendirildiğini anlatan Çibuk, kesin sonuçlara ulaşmak için teknik verilerle sanat tarihi incelemelerinin birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.

Alaçatı açıklarından müzeye uzanan yolculuk

Söyleşide söz alan arkeolog Hüseyin Vural da Alaçatı açıklarında balıkçı ağına takılan ikinci eserin müzeye kazandırılma sürecini anlattı.

Vural, ihbar üzerine harekete geçildiğini, heykelin zorlu kış koşullarında teslim alınarak Çeşme Müzesine getirildiğini belirtti. Eserin bulunduğu noktanın ve ilişkili olabileceği batığın tam olarak belirlenememesinin, arkeolojik değerlendirmeleri sınırlandırdığı ifade edildi.

Sunumda, trol faaliyetlerinin sualtındaki kültür varlıkları üzerinde oluşturduğu tahribata da dikkat çekildi.

Altın yaldız izleri taşıyan anıtsal eser

Erken Roma İmparatorluk Dönemi’ne ait olduğu değerlendirilen ikinci heykelin, mevcut haliyle yaklaşık 1,60 metre yüksekliğinde olduğu aktarıldı. Eksik bölümleriyle birlikte özgün yüksekliğinin yaklaşık 2,5 metreye ulaşabileceği belirtildi.

Çibuk, eserin yüzeyinde yapılan ölçümlerde altın yaldız kalıntılarının tespit edildiğini söyledi. Heykelin saç biçimi, başının duruşu ve giysi ayrıntılarının, farklı müzelerde bulunan dönem örnekleriyle karşılaştırılarak incelendiğini anlattı.

Eser üzerinde temizlik ve koruma çalışmaları yürütüldüğü, ayrıntılı fotoğraflama yapıldığı ve İstanbul Restorasyon ve Konservasyon Laboratuvarında incelemeler gerçekleştirildiği de paylaşıldı.

Koruma için özel vitrin hazırlığı

Sunumda, eserlerin uygun nem ve iklim koşullarında korunmasının önemine de değinildi. Çibuk, heykellerden biri için mikroklima kontrollü özel vitrin tasarımı üzerinde çalışıldığını ve hazırlanan projenin Bakanlığa sunulduğunu belirtti.

Çeşme’nin sualtı kültür mirası bakımından taşıdığı potansiyele dikkat çeken Çibuk, ilçede bir sualtı arkeolojisi müzesi oluşturulması yönündeki düşüncesini de dile getirdi.