Ehliyet sınavlarında ezber dönemi bitiyor: “Serbest güzergâh” geliyor

Ehliyet almak isteyen sürücü adaylarını yakından ilgilendiren direksiyon sınavlarında yeni bir döneme giriliyor. Milli Eğitim Bakanlığı’nın sürücü eğitiminde kaliteyi yükseltmek ve adayların gerçek trafik koşullarındaki becerilerini daha sağlıklı ölçmek amacıyla üzerinde çalıştığı yeni modelde, “serbest güzergâh” uygulaması öne çıkıyor.

İhlas Haber Ajansı’nın 29 Ağustos 2026 tarihli haberinde Eskişehir’de sürücü kursu yetkilisi Salih Er, uygulamanın kademeli olarak hayata geçirilmeye başlandığını belirterek, adayların sabit güzergâh yerine normal akan trafikte sınava alınacağını söyledi.

İki güzergâhlı sistemden serbest güzergâha

Aslında direksiyon sınavlarındaki dönüşüm 2024 yılında başladı. MEB’in 9 Temmuz 2024’te yaptığı yönetmelik değişikliğiyle tek güzergâh uygulamasının yerine en az iki farklı rota getirildi. İl ve ilçe milli eğitim müdürlüklerince belirlenen iki rotadan hangisinin kullanılacağı sınav günü yapılan kura ile belirlenmeye başlandı. Aynı düzenlemeyle uygulama sınavının süresi de en az 40 dakikaya çıkarıldı.

Şimdi gündemdeki “serbest güzergâh” sistemi ise bu uygulamayı bir adım daha ileri götürüyor. Buna göre adayın önceden çalışıp ezberleyebileceği belirli rotalar yerine, sınav bölgesi içerisinde komisyonun yönlendirmesiyle farklı yollarda araç kullanması öngörülüyor.

Türkiye Sürücü Eğitimcileri Konfederasyonu’nun (TÜSEKON) Ağustos ayında yayımladığı değerlendirmede de MEB Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünce yeni bir yönetmelik çalışmasının hazırlandığı belirtilerek, belirli güzergâhların ezberlenmesine dayalı sistemden serbest güzergâha geçilmesinin beklendiği kaydedildi. İSKEF Başkanı Recep Ay da bu yaklaşımın gerçek trafik ortamındaki sürücülük becerisini daha objektif değerlendireceği görüşünü dile getirdi.

Adaylar doğrudan akan trafiğin içine çıkacak

Yeni sistemin temel amacı, adayın yalnızca sınav yapılan yolun özelliklerini öğrenmesini değil, karşılaşabileceği farklı trafik koşullarına doğru tepki verip veremediğini ölçmek olacak.

Sürücü kursu yetkilisi Salih Er’in verdiği bilgilere göre adayların şehir içindeki normal trafik akışına katılması, çevre yolunda araç kullanması, farklı hız koşullarına uyum sağlaması ve çeşitli yol ve kavşak türlerinde değerlendirilmesi planlanıyor. Park uygulamasının da yalnızca dubalar arasında değil, gerçek trafik ortamındaki araçlar arasında yaptırılması gündemde.

Böylece adayın sinyal kullanımı, kavşaklara yaklaşımı, şerit değiştirmesi, yaya geçitlerindeki davranışı, trafik levhalarını algılaması, hız kontrolü ve çevresindeki araçlarla ilişkisi daha geniş bir trafik ortamında değerlendirilebilecek.

Sınavın yaklaşık 1 saat sürmesi bekleniyor

Yeni sistemle ilgili en dikkat çeken başlıklardan biri de sınav süresi.

Er, serbest güzergâh sisteminde direksiyon sınavının yaklaşık 1 saati bulmasının beklendiğini söyledi. Aynı açıklamada direksiyon eğitimlerinin de ortalama 14-16 saat seviyesinden 24 saate yükselmesinin öngörüldüğü ifade edildi.

Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor. Yürürlükteki yönetmelikte direksiyon uygulama sınavı 40 dakikadan az olamıyor. MEB’in mevcut bilgilerinde B sınıfı sertifika adaylarının akan trafikte zorunlu direksiyon eğitimi ise 14 saat olarak yer alıyor. Dolayısıyla “1 saatlik sınav” ve “24 saatlik eğitim” rakamları şu aşamada sektör temsilcilerinin yeni sistemle ilgili aktardığı beklentiler arasında bulunuyor; bu süreleri kesinleştiren yeni yönetmelik henüz kamuoyuna yayımlanmış değil.

Amaç “parkur ezberleyen” değil, trafik okuyabilen sürücü

Serbest güzergâh modelinin arkasındaki temel yaklaşım ise sürücü adaylarının yalnızca ehliyet sınavını geçmeye değil, gerçek trafik koşullarına hazırlanması.

TÜSEKON bünyesinde gerçekleştirilen 2026 çalışmalarında da hazırlık aşamasındaki MTSK yönetmeliği, uygulama sınavları ve akan trafikte serbest güzergâhta eğitim başlıklarının ele alındığı açıklandı.

Türkiye’nin Karayolu Trafik Güvenliği çalışmalarında da daha önce, direksiyon uygulama sınavlarında önceden belirlenmiş süre ve güzergâh uygulamasının kaldırılması ve sınavların akan trafik içerisinde yapılması hedefler arasında gösterilmişti.

Yeni sistemle birlikte sürücü adayının “hangi köşede ne yapacağını ezberlemesi” yerine, hiç bilmediği bir yolda trafik işaretlerini okuyabilmesi, doğru şeridi seçebilmesi, anlık karar verebilmesi ve aracı güvenli şekilde kullanabilmesi ön plana çıkacak.

Kesin uygulama takvimi için yeni yönetmelik bekleniyor

Serbest güzergâh sisteminin bazı bölgelerde kademeli biçimde uygulanmaya başladığı sektör temsilcileri tarafından belirtilse de sistemin Türkiye genelinde hangi tarihten itibaren, hangi ayrıntılarla zorunlu olacağına ilişkin yeni MEB düzenlemesinin yayımlanması bekleniyor.

Bu nedenle özellikle “sınav 1 saat olacak” ve “direksiyon eğitimi 24 saate çıkacak” şeklindeki bilgilerin, yeni yönetmelik Resmî Gazete’de yayımlanana kadar kesinleşmiş mevzuat hükmü olarak değil, yeni sisteme ilişkin hazırlık ve beklenti olarak değerlendirilmesi gerekiyor.